ARCHIEF

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

« DealIk heb een droom - Kasper Oerlemans »

BARBARA

13

sep

2012

Ze had een uitreisvisum aangevraagd. Nu is ze verbannen naar de Oost-Duitse provincie. Kinderarts Barbara komt in de zomer van 1980 terecht in een plattelandshospitaal, waar ze nogal uit de toon valt. Is het niet vanwege haar grootsteedse voorkomen, dan wel vanwege haar nadrukkelijke zwijgzaamheid.
“Je moet je niet zo afzonderen”, probeert het vriendelijke hoofd van het ziekenhuis, André (Ronald Zehrfeld). Maar in de DDR was het begin jaren tachtig niet altijd duidelijk of vriendelijkheid een karaktereigenschap was of een instrument om belastende informatie los te krijgen.

Om dat sociale gemis, dat altijd aanwezige wantrouwen, draait ‘Barbara’, een secuur gedoseerd drama met een mooie hoofdrol van Nina Hoss, in eigen land een drukbezet actrice. Met regisseur Petzold maakte ze eerder onder meer ‘Jerichow’ en ‘Yella’, films die je dicht op de huid van de personages laten kruipen en tegelijkertijd een expliciet gevoel van landschappelijkheid geven: of het nu bossen, kust, open velden of kantoortuinen zijn, Petzold laat de omgeving en achtergrond een sfeerbepalende rol spelen.

Ook in ‘Barbara’. Het ziekenhuis is een verzameling donkere ruimtes, sombere gangen en een sobere kantine waar het personeel er in de pauzes driftig op los rookt. Geen plek voor transparantie en openheid, voor gemoedelijke interactie. Wel een plek waar mensen kunnen worden in- of buitengesloten, en waar geheimen geheim blijven. De velden waar Barbara dagelijks doorheen fietst ogen nauwelijks opener: er hangen grauwe wolken boven, of er steekt een stevige wind op. Altijd onrust.

Petzold heeft geen zware politieke symboliek nodig om een beklemmende samenleving te schetsen. Thrillermomenten, kleurloze interieurs, en de buitenissigheid van sjieke kousen en dure sigaretten die Barbara van haar West-Duitse geliefde krijgt, zijn genoeg. Maar de filmmaker stuurt geen moment aan op misère.

Integendeel, het is de waardigheid van Barbara, die achter haar koele masker meer warmte blijkt te bezitten dan gedacht, die van de film zo’n roerend verhaal maakt. Met compassie ontfermt ze zich over haar patiënten, gracieus ondergaat ze de terugkerende huiszoekingen door de Stasi. Dat ze schroomt zich te warmen aan André’s toeschietelijkheid komt door ingesleten gebrek aan vertrouwen.
Toch komt deze geduldige man met z’n rommelige haar, die hardop durft te dromen Rembrandts werk ooit in het echt te zien, dichterbij. Zo werkt de film toe naar een einde dat je melodramatisch zou kunnen noemen. Maar ook meeslepend en diep menselijk.

Barbara
Regie: Christian Petzold
Met Nina Hoss, Ronald Zehrfeld
****


© RdL
Trouw
13 september 2012