ARCHIEF

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

« The Forgotten SpaceIDFA - Religie & bruggenbouwers »

IDFA - GREEN SCREEN

22

nov

2010

Vijf jaar geleden presenteerde het International Documentary Filmfestival Amsterdam (IDFA) onder de vlag Green Screen een aantal films rond milieu. ‘Groen’ en ‘duurzaam’ waren toen nog spannende, inspirerende woorden. Inmiddels zijn ze volkomen ingeburgerd – zozeer zelfs dat ze uitgeholde begrippen dreigen te worden die iedere handige ondernemer op z’n spulletjes zet. Ook de 23e editie van het documentairefestival heeft een Green Screen programma. Want ook filmmakers zijn vijf jaar verder.

Destijds omvatte het programma ondermeer twee Oostenrijkse documentaires over onze voedselindustrie: ‘We Feed the World’ en ‘Our Daily Bread’. De ene klonk verontwaardigd, de ander eerder verwonderd, maar wat de films met elkaar gemeen hadden was de lichte paniek die ze losmaakten bij de kijker, verbijsterd hoe ons dagelijks eten fysiek en emotioneel ver van huis wordt vervaardigd: vlees en tomaten komen uit voedselfabrieken, zelfs appels komen via de lopende band naar ons toe. De paniek werd daarna alleen maar groter met Al Gore’s ‘An Inconvenient Truth’, die voorspelde dat global warming al op korte termijn zou leiden tot hel en verdoemenis.

Goede moed
Het aanbod ‘groene’ films is in de tussenliggende tijd alleen maar gegroeid en volgens de IDFA directie nu van zo’n hoog niveau dat het thema een eigen competitie verdient: van de twaalf geselecteerde films zal er op de slotavond één worden bekroond. Toch is de kans dat de IDFA bezoeker gestressed en gebukt onder schuldgevoelens de zaal verlaat, een stuk minder groot dan vijf jaar geleden. Niet omdat alle milieuproblemen zijn opgelost, maar omdat filmmakers met een net andere blik hun camera op de wereld richten. De films van toen lieten met getallen, statistieken of kille observaties zien hoe slecht het inmiddels met onze aarde gesteld zou zijn. De films van nu volgen mensen die proberen iets te doen, vol goede moed stappen te zetten in een richting waarvan ze hopen dat het de juiste is.

‘Cool It’ zou je kunnen omschrijven als het ‘koele’, positieve antwoord op Gore’s opgewonden rampspoedfilm. De Deense politicoloog Bjørn Lomborg werd voor verrader, vijand en idioot uitgemaakt toen hij in 2001 met zijn boek ‘The Skeptical Environmentalist’ betoogde dat de wereld in veel opzichten juist béter wordt: schoner, voor veel mensen gezonder. Het kostte hem zijn baan aan de universiteit. Ironisch, want met blonde kuif en sexy T-shirts op de fiets in Kopenhagen, oogt hij als de archetypische milieubewuste grootstedeling. Ook een stuk vrolijker trouwens dan de grijze mannen in grijze pakken die milieutoppen lang niet altijd tot een succes maken. Lomborg, die inmiddels de wereld over reist voor lezingen, is dan ook optimistisch. In de film praat hij met dynamische dijkenbouwers, stedenbouwkundigen en chemici en komt tot de conclusie dat we samen, met slim besteed geld en verstandig gebruik van wetenschappelijk inzicht, ontzettend veel kunnen dóen.

Geen flesjes bronwater
Yes We Can! Dat dachten de bewoners van het agrarische dorp Meredith, New York ook, toen windturbinebedrijven voorstelden hun land te gebruiken voor molens. Maar toen ze doorkregen hoe het is om naast zulke giganten te wonen, zo laat ‘Windfall’ zien, scheurden de plannen de gemeenschap pijnlijk in twee nijdige kampen. Groen doen omdat het goed vóelt of omdat het goed ís, het blijken twee verschillende dingen.
In ‘Greenlit’ (Miranda Bailey) zien we hoe een ‘groene’ film van de grond komt. De enorme Amerikaanse televisie- en filmindustrie legt nogal een beslag op het milieu, en daarom besluit de producent van de speelfilm ‘The River Why’ een ‘groen adviseur’ in te huren. Ook de crew heeft er in zin in. Totdat blijkt dat haar bemoeienis betekent dat er geen flesjes bronwater meer zijn en iedereen na de lunch z’n afval moet scheiden. Best amusant om te zien hoe mensen ondanks hun groene geweten stevig met elkaar in de clinch raken. Tegelijkertijd hoor je ze gegeneerd praten over de motoren van de produktiewagens die de hele dag draaien: ze weten wat ze zouden kunnen doen.

Voetafdruk van honderdduizend jaar
Angst en schuldgevoel lijken plaats te hebben gemaakt voor het besef dat we de afmeting van onze alledaagse voetafdruk op de wereld een beetje in de hand hebben. Hoewel, soms is die zo enorm dat het nauwelijks te bevatten valt. In ‘Into Eternity’ breken Finse experts zich het hoofd over de vraag hoe 250.000 ton nuclair afval zo kan worden verstopt dat toekomstige generaties er geen problemen mee krijgen. In een diep ondergronds gangenstelsel aan de rand van de bewoonde wereld, zal het er nog honderdduizend jaar moeten blijven liggen, menen ze. Honderdduizend jaar! Stel dat iemand ooit op het bouwwerk stuit, wat zal dat dan over ons zeggen, peinst regisseur Michael Madsen. Zal het net zo’n raadselachtige vondst zijn als de Egyptische pyramides dat waren?

De deskundigen met wie hij praat piekeren over de vraag hoe ze de eventuele vinders het best kunnen waarschuwen voor het nucleaire gevaar: in alle VN talen? Met symbolen? In filosofische zin wordt ‘Into Eternity’ zo een hilarische film, die met z’n koele, slow motion beelden van hi-tech laboratoria doet denken aan Stanley Kubricks futuristische ‘2001: A Space Odyssey’. Onwillekeurig zie je dat ikonische beeld uit die klassieker voor je, waarin een groepje prehistorische mensapen in hun woestijnlandschap op een mensgemaakte monoliet stuit. Geen enkele beschaving is voor de eeuwigheid.

Koele, nuchtere films
Als wetenschapper kan ik niets over de toekomst zeggen, want die kan ik niet meten, zegt een glacioloog in ‘Cool It’. Verwacht van hem geen voorspellingen. Wijze woorden. Uiteenlopende voorspellingen hebben het milieu- en klimaatdebat flink verhit, maar deze nuchtere films laten zien dat we ons misschien maar het best op het heden kunnen concentreren. En doen wat we kunnen doen.


IDFA 2010
nog tot en met 28 november
www.idfa.nl

Bjørn Lomborg licht zijn standpunten toe in het Green Screen Klimaatdebat, vandaag 14.00-16.00 uur.
Vanavond is hij te gast in de dagelijkse talkshow om 19.45 uur.


Andere films in het Green Screen programma:

Het gaat slecht met de bij: wereldwijd verdwijnen bijenkolonies. ‘Queen of the Sun: What are the Bees Telling Us?’ onderzoekt oorzaak en gevolg van dit fenomeen.

De bewoners van een eilandje in de Grote Oceaan kampen met stijgend zeewater. In ‘There Once Was an Island: Te Henua e Nnoho’ zien we ze voor lastige keuzes staan.

Voor de westkust van Ierland ligt een gasveld dat Shell graag zou ontginnen. ‘The Pipe’ volgt verschillende kustbewoners die zich hevig tegen die plannen verzetten.


© RdL
Trouw
22 november 2010