« Kerststress: feestelijke wijnProvence: onweerstaanbaar »

CHARDONNAY: HET IS MAAR EEN DRUIF

1

feb

2019

Geplaagd en verguisd. Bewonderd en bemind. ‘s Werelds beroemdste witte druif maakt nogal wat los bij wijndrinkers. Je bent voor of je bent tegen, lijkt het wel. Chardonnay. Het is maar een druif!

De naam van het vruchtje verscheen eind zeventiende eeuw voor het eerst in de boeken als de druif die in de zuidelijke Bourgogne voor goede wijn zorgde. In het Franse departement Saône-et-Loire ligt een miniscuul dorp dat Chardonnay heet – de druif is ernaar vernoemd. Laat nou Bourgogne wereldwijd een van de meeste bejubelde gebieden voor kwaliteitswijn zijn.


De Romeinen gingen er op zoek naar geschikte plekjes voor wijnbouw, daarna namen ijverige monniken het over en nog altijd staat chardonnay ruim aangeplant in de noordoostelijke Franse streek. Chardonnay heeft een keurige historische reputatie, zou je denken.

Toch zijn er chardonnay-haters. Mensen die zichzelf ABC’ers noemen: Anything But Chardonnay. In iedere eerste les van een wijncursus die ik geef zit wel iemand die aankondigt: ik vind alles best, maar chardonnay moet ik niet. Wil iemand een groep mensen onaardig wegzetten, dan wordt chardonnay er voor dramatisch effect nog wel eens bijgehaald: ‘chardonnay socialisten’ is een term die vooral in Australië op zelfgenoegzame, naar politiek links neigende middenklassers wordt geplakt.

Hoe heeft het zover kunnen komen met de druif die in Bourgogne gemeentenamen als Meursault wereldberoemd heeft gemaakt? Het ironische is: chardonnay heeft helemaal geen uitgesproken karakter. Anders dan bijvoorbeeld riesling (veel zuren) of cabernet sauvignon (veel tannine) kun je de druif niet met een in het oog springende eigenschap omschrijven.
[02-07-19] chardonnay_tros.jpg
Dit is het drama van de druif: de kracht van chardonnay is ook z’n zwakte. Het is een meegaande, flexibele, beminnelijke druif die zich dolgraag aanpast aan omstandigheden en bovenal aan de hand van de maker. Chardonnay rijpt over het algemeen vroeg, produceert veel fruit en is een makkelijke plant die geen hoge eisen stelt aan bodem of klimaat. Een droomdruif voor iedere wijnmaker.

Zo is chardonnay een heuse wereldreiziger geworden. Vanuit de koele Bourgogne is de druif alle kanten op gegaan: naar Italië, Spanje en Duitsland, naar Oost-Europese landen als Hongarije en Bulgarije, en verder naar warme streken in Chili, Australië en Californië.
Noem een wijnland en er staat chardonnay in de grond.
In 1976 kwam chardonnay voor het eerst voor in de Australische statistieken, twintig jaar later was het de meest aangeplante witte druif in het land. Een nieuwe internationale generatie wijndrinkers bleek gek op makkelijk drinkbare chardonnay. De druif werd zelfs synoniem voor witte wijn.

Daar is het misgegaan. Want met die rappe aanplant, vooral in ‘nieuwe wereld’ wijnlanden, kwam er een enorme hoeveelheid goedkope, snel gemaakte zooi op de markt. Het soort gemakzuchtige wijnen, met een tikje zoet en een toefje hout, waar je snel op uitgekeken raakt. Vooral makers die met stevige houtlagering of houtsnippers hun wijnen ongenuanceerde smaakjes van roomboterbabbelaar, karamel en vanille wilden meegeven hebben de naam van chardonnay geen goed gedaan.

Kun je dat de druif kwalijk nemen? Natuurlijk niet. Chardonnay, een van de meest veelzijdige druiven, verdient gewoon een goede wijnmaker. Hoe meer je proeft, hoe meer je weet: dé chardonnay bestaat niet.
[02-07-19] chardonnay_wijngaard_700.jpg
Hoogste tijd om chardonnay te herwaarderen. Alleen al in Frankrijk vind je verschillende geweldige wijnen waarvoor chardonnay onmisbaar is.

Bourgogne
Ook in dit klassieke gebied is de chardonnay-mode van rond de eeuwwisseling niet onopgemerkt gebleven: het aantal hectaren beplant met de druif is rond die tijd flink toegenomen. De betaalbaardere wijnen uit de zuidelijke Mâconnais en Côte Châlonnaise hebben vaak mooi wit fruit te bieden: meloen, rijpe appel. Beroemder, geconcentreerder én duurder zijn de witte wijnen uit befaamde gemeenten in de noordelijker Côte de Beaune, zoals Puligny Montrachet en Meursault. Subtiele houtrijping geeft de wijnen elegante romigheid die, gecombineerd met spannende zuren, voor grootse smaken zorgt.

Chablis
Uit dit zeer koele, noordelijk gelegen gebiedje met veel kalk in de grond komen mineralige, strakke, superslanke chardonnay-wijnen met frisse zuren. De wat simpeler Petit Chablis slobbert lekker weg, de complexere grand cru-wijnen worden met bewaren nog spannender.

Champagne
‘s Werelds feestelijkste bubbel zou nergens zijn zonder chardonnay. In blends met pinot noir en meunier zorgt chardonnay voor frisheid, speelsheid en elegantie. Wil je chardonnay in z’n eentje zien schitteren, kies dan een etiket dat ‘blancs de blancs’ vermeldt. Champagne van chardonnay en chardonnay alleen.

Languedoc-Roussillon
In het zuidelijkste, mediterrane deel van Frankrijk, richting de Spaanse grens, is chardonnay inmiddels een graag geziene druif. Wijnmakers zoeken over het algemeen de koelere, hogergelegen delen van het afwisselende landschap om de zachte zuren van chardonnay te bewaren en er zwoel sappige, toegankelijke wijnen van te maken. Crémant de Limoux, een vrolijk mousserende wijn die niet ver van Carcassonne wordt gemaakt, bestaat deels uit chardonnay.

Loire
De echte sterren van de Loire-streek zijn dan sauvignon blanc en chenin blanc, chardonnay mag er ook zijn. De druif staat er aangeplant voor de lekkere bubbel Crémant de Loire.


© RdL
Leven in Frankrijk
#2 voorjaar 2019