« La Holandesa ****I Feel Pretty *** »

THE DEATH OF STALIN ****

3

mei

2018

‘The Death of Stalin’ is zo’n eigenaardige komedie dat je blijft twijfelen: lachen of niet? Toch maar doen. De openingsscène is al geweldig. In een concertzaal in Moskou, 1953, vindt een mooi concert plaats. Na afloop krijgt de regisseur achter in de zaal een telefoontje: Jozef Stalin. Hij vond het prachtig en wil de opname ontvangen. Opname? Er is geen opname! Maar Stalin iets weigeren is je doodvonnis tekenen.

Terwijl de dirigent in katzwijm valt, organiseert de regisseur halsoverkop een herhaling van het concert. Voorbijgangers worden naar binnen gesleurd om de stoelen te vullen, de soliste wordt omgekocht om zich nogmaals aan Mozart te zetten. Alles voor Stalin. De film is een aaneenrijging van dit soort adembenemende, breed uitgesponnen absurditeiten.
[02-05-18] the_death_of_stalin.jpgSchrijver-regisseur Armando Iannucci liet eerder met de komedie ‘In the Loop’ en bovenal de onvolprezen serie ‘Veep’ zien dat politieke satire zijn habitat is: achter de zogeheten groten der aarde heersen geklungel en misverstanden, gecombineerd met wiebelige ego’s en bloeddorstigheid.

Voor ‘The Death of Stalin’ bewerkte hij de gelijknamige graphic novel van de Franse Fabien Nury en Thierry Robin uit 2010, voor een kijkje in de chaos achter de schermen van de communistische partij rond de dood van Stalin.

De leider heeft een politiek systeem gecreëerd waarin zijn naasten wedijveren in kruiperigheid, en uit lijfsbehoud thuis notities bijhouden van wat Stalin wel en niet grappig vindt. Persoonlijk initiatief wordt beloond met de doodstraf. De wachters voor Stalins slaapkamer verroeren geen vin wanneer ze binnen onrustbarende geluiden horen.

Voor de rollen van de hoogste partijleden verzamelde Iannucci een groepje geweldige acteurs die gewoon hun eigen Engels spreken. Partijleider Nikita Chroestsjov (Steve Buscemi) klinkt als een Brooklynite, hoofd geheime dienst Lavrenti Beria spreekt het keurige Engels van Shakespeare-acteur Simon Russell Beale. Raar? Een beetje, maar ze komen, juist door een mal Russisch accent achterwege te laten, wel aan acteren toe.

En wat een feest om ze in vierkante grijze kostuums te zien kibbelen, samenzweren, verraden. En ontzettend hannesen, met het lichaam van Stalin, de organisatie van de staatsbegrafenis, en Stalins weerbarstige kinderen.

Waarom toch twijfelen, aan het lachen? Vanwege de feitelijke achtergrond. Miljoenen historische doden en verdwijningen, meedogenloze verdeel en heers-politiek: geen grappig materiaal.

Iannucci lost dat wel slim op. Worden eerder in de film voortdurend mensen op de achtergrond met stripachtige luchtigheid afgevoerd, gekweld of vermoord, naar het einde haalt de maker een politieke moord naar het centrum van het beeld. Een hard, onaangenaam moment, dat misschien wel de pars pro toto wordt van het Stalin-tijdperk.
Dat je toch in ernstige stemming de zaal verlaat, duidt op een slimme zet van een buitengewone satiricus.

The Death of Stalin
Regie: Armando Iannucci
Met Steve Buscemi, Simon Russell Beale, Jeffrey Tambor, Olga Kurylenko
****


© RdL
Trouw
3 mei 2018