ARCHIEF

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

« If the Sun Explodes ***Rebellion »

CATHERINE VAN CAMPEN OVER ZAATARI DJINN

2

mrt

2017

In vluchtelingenkamp Zaatari, in Jordanië, wonen tienduizenden Syriërs die de oorlog zijn ontvlucht. Onder hen veel kinderen. Catherine van Campen volgde er een aantal en maakte met ‘Zaatari Djinn’ een observerende, bewonderende documentaire over de flexibiliteit van jonge ontheemden: magie kun je overal vinden.

Beelden van vluchtelingen tonen media in overvloed; de focus ligt daarbij vaak op drama en trauma. ‘Veel cameraploegen gaan opvangkampen in met de vraag: waar kom je vandaan en wat heb je meegemaakt?’ zegt de Nederlandse filmmaakster Catherine van Campen (‘Eeuwige moes’, ‘Garage 2.0’).

Zij koos voor een andere aanpak. ‘Ik wilde weten: hoe gaat het nú?’ Kinderen, kleine meesters in veerkracht, passen zich snel aan, ondervond ze. ‘Ze ervaren de wereld anders dan volwassenen: ze zijn bezig met sprookjes, met surreële dingen, zoals niet op de lijntjes lopen. Dat is in het kamp niet anders: hun fantasieeën en verhaaltjes over geesten, djinns, en hun eigen leven lopen door elkaar.’

Over een periode van drie jaar ging Van Campen tien keer naar Zaatari en volgde ondermeer een puberend meisje met een haan als gekoesterd huisdier en vertrouweling, en een jongetje dat snoepjes verkoopt en last heeft van neusbloedingen.
[07-03-17] zaatari_djinn.jpg
De kinderen groeien onder lastige omstandigheden op, maar in sommige opzichten gaat het best goed met ze. Was dat uw bevinding, tijdens het filmen?
‘Ja, voor sommige kinderen gaat er een wereld open. Maryam bijvoorbeeld: zij komt uit een klein dorpje en een heel conservatief milieu. In het kamp ontdekt ze theater en acteren, Engels, ze volgt allerlei cursussen. In sommige opzichten heeft de verhuizing haar blik verruimd, denk ik. Dat wilde ik ook laten zien.’

Toch krijg je het gevoel dat verveling een grote rol speelt in het kampleven. Klopt dat?
‘Zeker, hoewel dat in dit kamp een minder groot probleem is dan bijvoorbeeld in Nederlandse AZC’s. De oprichters van Zaatari hebben veel initiatief overgelaten aan de bewoners. Zo is er een winkelstraat ontstaan die wel de Champs Elysée wordt genoemd. Er is 24 uur per dag electriciteit, en er zijn goede faciliteiten zoals scholen en ziekenhuizen. Ik was onder de indruk van de goede en vriendelijke artsen in het ziekenhuis waar Ferras z’n bloedneus laat onderzoeken.’

Met de hulp van een bekwame vertaalster, die volgens Van Campen goed aanvoelde welke vragen je wel en beter niet kunt stellen, bouwde de filmmaakster warme banden op met de gefilmde kinderen en hun families.
‘Zij vonden het heel gezellig als we weer langskwamen want ja, wij doorbraken de sleur. Er zijn veel grote gezinnen zonder vaders, die in Syrie zijn gebleven. Ik kreeg veel bewondering voor de moeders. Je moet het maar doen: koken, wassen, opvoeden in geïmproviseerde huisjes. Ik heb vaak gedacht: hoe zou ik het doen? En ontzettend gastvrij: soms waren de draaidagen logistiek ingewikkeld, omdat iedereen wilde dat we bij ze kwamen eten, haha.’

U heeft de kinderen een tijdje gevolgd, nu wilt u vast weten hoe het verder met ze gaat?
'Ja! De laatste keer afscheid nemen vond ik moeilijk. Ik zoek naar manieren om contact met ze te houden. Ik denk bijvoorbeeld aan een korte fictiefilm rond Fatma, het meisje met de haan. En het meisje in roze jurk, dat als een soort muze steeds verschijnt, was de eerste keer dat we haar zagen óns aan het filmen. Ze wil cameravrouw worden. Ik heb haar een oude camera gegeven. Wie weet, wat zou het leuk zijn als ze daar iets mee gaat doen.'



© RdL
Trouw
2 maart 2017