ARCHIEF

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

« Absolutely Fabulous ***Flaked »

DE GVR: 'AAN DE SNOSKOMMER KOM IK NIET'

21

jul

2016

Voor de Nederlandse versie van de ‘De Grote Vriendelijke Reus’ moest natuurlijk iemand de dialogen vertalen voor de acteurs die de stemmen inspreken. Roald Dahls literaire, vernuftige teksten toegankelijk maken voor een Nederlands bioscooppubliek, vertaalster Marjolein Algera kan nauwelijks een leukere klus bedenken.

Hoe gaat dat in z’n werk, een Nederlandse filmversie maken?
‘Vroeger kreeg ik de film toegestuurd en dan ging ik rustig aan de slag. Tussen de Amerikaanse en Nederlandse première zaten immers wel een paar maanden. Tegenwoordig gaat het anders: grote studio’s zijn bezorgd over piraterij en brengen films vaak op één moment wereldwijd uit. Nu krijg ik een versie waarbij het beeld vaag is gemaakt en alleen de monden, de ‘bekjes’ zoals we dat noemen, te zien zijn. Met de Engelse dialogen erbij maak ik de vertaling.’

[22-07-16] gvr.jpgDe vertaling van Dahls boek door Huberte Vriesendorp leverde gevleugelde woorden op als ‘snoskommer’, ‘fropskottel’ en ‘Bloedbottelaar’. Ik neem aan dat u daar niet omheen kon?
‘Nee, maar dat zou ik ook niet willen! Haar vertaling is zoiets als de Statenbijbel. Twee generaties zijn met die woorden opgegroeid. Ik noem mijn werk dan ook een ‘hertaling’. Overigens bleef er voor mij voldoende te vertalen over hoor, want geschreven en gesproken taal zijn twee verschillende dingen. Gelukkig heb ik twintig jaar ervaring met stemmen inspreken, ik weet hoe nauw het luistert: zie je een acteur een i-klank maken dan kan ik niet met een a-klank aankomen.’

Kunt u een voorbeeld geven van dat gepuzzel met taal?
‘In Dahls boek noemen de andere reuzen de GVR ‘runt’, vertaald als ‘scharminkel’. Maar dat woord is veel langer, dat krijg je nooit lipsync. Dus heb ik daar ‘kriel’ van gemaakt. Althans, in beeld. Wordt het buiten beeld gezegd dan heb ik vastgehouden aan ‘scharminkel’. Je begrijpt precies wat Dahl met zijn eigengemaakte woorden bedoelt. Het is mijn taak om dat intact te houden. Zo trippelde ik steeds op een evenwichtskoord: behouden wat mogelijk is, en creatief zijn om het te laten kloppen. Het is tijdrovend werk: per bioscoopminuut ben ik ongeveer een uur bezig.’

Algera maakte de vertaling in opdracht van Creative Sounds, een bedrijf gespecialiseerd in Nederlandse geluidsbewerking van animatieseries en films. Het is een tak van de filmindustrie waar veel kijkers geen moment bij stilstaan, zegt Algera.
‘Voor mij is het grootste compliment als mensen zeggen dat ze zich niet realiseerden dat er een originele versie wás. Ik ben bijvoorbeeld al jaren de stem van Laalaa, van de Teletubbies. ‘Ach jaaa…. dat is natuurlijk niet oorspronkelijk Nederlands’, hoor ik mensen wel zeggen, haha. Wat ik doe lijkt misschien ondankbaar, maar ik word heel blij als mijn werk onzichtbaar is, als de ‘bekjes’ precies kloppen.’

Was ‘De GVR’ voor u een bijzonder project?
‘Voor mij als groot Dahl-fan, ja! Mijn GVR-boek bleek zoek, dus ik heb onmiddellijk een nieuw exemplaar gekocht en het weer drie keer helemaal gelezen. Eerlijk gezegd ben ik soms een beetje sceptisch bij dit soort films, maar ik denk dat de liefhebbers blij zullen zijn: de film is dicht bij het boek gebleven, zelfs de tekeningen van Quentin Blake komen even terug. Ik vond het waanzinnig leuk om er aan mee te werken.’



© RdL
Trouw
21 juli 2016