ARCHIEF

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

« Paradise Trips ***Journey to the Shore ** »

DENIZ GAMZE ERGüVEN OVER MUSTANG

30

sep

2015

Met ‘Mustang’ maakte de in Ankara geboren, grotendeels in Parijs opgegroeide Deniz Gamze Ergüven (1978) een poëtisch, energiek portret van vijf Turkse tienerzusjes. Na een ‘onzedelijk’ incident wordt het vijftal van het ene op het andere moment in huis opgesloten en met kook- en baklessen klaargestoomd voor het huwelijk. De internationale coproductie, in mei in première gegaan op het festival van Cannes, wordt namens Frankrijk ingezonden voor de Oscar voor beste niet-Engelstalige film.

‘Mustang’ is uw eerste lange speelfilm. Is het verhaal van de vijf meisjes eigenlijk uw eigen verhaal?
‘Ik ben heel Turks én heel Frans. Als kind al ging ik heen en weer tussen beide landen; ik zoom steeds in en dan weer uit. Mijn familie in Turkije, met veel vrouwen, bestaat deels uit conservatieve, deels uit wereldse, progessieve mensen. Maar een rode draad, in verschillende generaties, zijn de verhalen over onderdrukking van seksuele vrijheid van vrouwen.’ [30-09-15] deniz_erguven.jpgHet incident, waarbij meisjes in al hun speelse onschuld op de schouders van jongens klimmen en worden gestraft voor hun onfatsoenlijke gedrag, heb ik zelf meegemaakt. Ik reageerde alleen anders dan de meisjes: ik schaamde me. Van de meisjes in de film wilde ik heldinnen maken, die dapperder zijn dan ik.
Dat in Turkije een bruid midden in de huwelijksnacht naar een ziekenhuis kan worden gesleept omdat ze niet bloedt, heb ik gehoord van een gynaecoloog die daar vooral in het trouwseizoen veel mee te maken krijgt. En dit gebeurt echt niet alleen op het platteland.’

O nee? Bent u niet een beetje de Parisienne die in het Turkse achterland naar verstokte tradities gaat kijken?
‘De film speelt zich af in het noorden van het land, aan de Zwarte Zee, in een afgelegen gebied waar tot voor kort niet eens een vliegveld was. Het is er heel mooi, maar het voelt een beetje als het einde van de wereld.
Niet alleen op dit soort geïsoleerde plekken zijn vrouwelijke eerbaarheid en maagdelijkheid zo belangrijk, ze zijn onderdeel van een cultuur die je overal in het land terugvindt. Ook grote steden als Ankara hebben zeer traditionele bevolkingsgroepen.’

Zijn de politieke ontwikkelingen in Turkije reden om dit verhaal juist nu te willen vertellen?
‘Ik zie dat Turkije onder de huidige regering van president Erdogan conservatiever wordt, en ik hoor van vrouwen dat hun vrijheden worden ingeperkt. Toch is het niet zo dat liberale mensen nu onder de voet worden gelopen en het land slechts één richting opgaat. Turkije is een dynamisch land, waar in korte tijd veel is veranderd en waar gespierde discussies plaatsvinden. De ontwikkelingen gaan verschillende kanten op.’

Als kijker waan je je af en toe in de musical ‘Hair’: het lange haar van de meisjes wappert en wuift. Ze zitten dicht tegen en op elkaar. Samen vormen ze een nogal sensuele verschijning.
‘De meisjes zie ik als een vijfkoppig wezen, met tien armen en tien benen, dat in de loop van de film steeds een deel verliest. En ja, dat lange losse haar is een teken van vrijheid, van ontembaarheid. Daar verwijst ook de titel van de film naar: de mustang staat symbool voor onafhankelijkheid en kracht.’ [30-09-15] mustang.jpg

De keuze voor de componist van de soundtrack is opmerkelijk. Warren Ellis, bandlid van Nick Cave and the Bad Seeds, heeft soundtracks voor films als ‘The Assassination of Jesse James’ op zijn naam staan. Hoe kwam u op het idee om hem te vragen?
‘Aanvankelijk had ik Turkse componisten in gedachten, maar in de montage werkte het niet. Toen zag ik in de scène waarin de meisjes in hun strontkleurige jurken door het dorp lopen een westernbeeld, met dat zonlicht, en die stoffigheid. Ik legde zijn muziek – met viool en viola – eronder et voilà: het paste perfect.
De culturele afstand lijkt groot tussen Turkije en Australië, maar we bleken veel met elkaar gemeen te hebben: hij had een Turkse vriendin gehad, en mijn eerste vriendje was een Australiër, haha.’

Wordt ‘Mustang’ in Turkije uitgebracht?
‘Ja, eind oktober gaat de film er in première, de leeftijdsgrens is vijftien. Ik verwacht dat een aantal gevoeligheden en taboes wel onderwerp van gesprek zal zijn. Maar ja, we hebben eeuwenlang in literatuur, schilderkunst en film seksualiteit door de ogen van mannen te zien gekregen. Dit is een vrouwelijk alternatief.’


© RdL
Trouw
30 september 2015