ARCHIEF

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

« Love ****M. Night Shyamalan »

JONATHAN DEMME

3

sep

2015

Een nieuwe film van Jonathan Demme, dat is per definitie goed nieuws. ‘Ricki and the Flash’ intrigeert niet alleen omdat Meryl Streep erin een ouwe rocker speelt (en te zien is tegenover haar dochter, Mamie Gummer), maar ook omdat de film onder regie staat van een filmmaker die nooit voorspelbare films maakt.

Sinds zijn doorbaak in 1984, met de inmiddels klassieke registratie van een concert van Talking Heads, ‘Stop Making Sense’, heeft Demme (New York State, 1944) een prikkelend oeuvre opgebouwd van films die steeds net uit de conventies van hun genre breken.

[06-09-15] jonathan_demme.jpg‘Married to the Mob’ (1988) was een geestige maffiakomedie, ver voordat de combinatie onderwereld & humor gemeengoed werd door ‘The Sopranos’ en ‘Analyze This’. Met ‘Philadelphia’ (1993) leverde Demme een stevig, grimmig melodrama af over de eerste generatie aids-patienten. ‘Rachel getting Married’ (2008) was een fraaie, intelligente observatie van wat een trouwerij binnen een familie emotioneel zoal kan losmaken.

Zijn chef d’oeuvre is ‘The Silence of the Lambs’ (1991), een in meerdere opzichten baanbrekend werk. Deze film bracht bij de Oscaruitreiking van 1992 een sensatie teweeg door de vijf belangrijkste prijzen, waaronder Beste Film, in de wacht te slepen, in een genre dat door de Academy doorgaans matig wordt gewaardeerd: de thriller met horrortrekjes.

Als winnend regisseur streefde Demme, die stotterend het vergulde beeldje in ontvangst kwam nemen en vervolgens minutenlang doorkletste, grote namen als Oliver Stone (‘JFK’) en Ridley Scott (‘Thelma & Louise’) voorbij.

[06-09-15] silence.jpg‘The Silence of the Lambs’ maakte de weg vrij voor een – niet altijd vrolijk stemmende – stroom aan films over seriemoordenaars, maakte van hoofdrolspelers Jodie Foster en Anthony Hopkins dikbetaalde sterren, en van het personage Hannibal ‘the Cannibal’ Lecter een cultfenomeen, dat meerdere vervolgen inspireerde en tegenwoordig een eigen spinoff serie heeft (‘Hannibal’). Gestoorde psychiater Hannibal Lecter staat op nummer 1 van de lijst vijftig grootste slechteriken van het American Film Institute.

De thriller over een FBI-agente in opleiding, die met de hulp van een kannibalistische seriemoordenaar een andere seriemoordenaar opspoort, is psychologisch zo rijk en artistiek zo hoogwaardig dat een aantal fameus slim geconstrueerde scènes later in andere films werd gekopieerd.

Het mooiste voorbeeld is de climax van de film. De FBI heeft zich met grote mankracht verzameld rond het huis waar de bad guy zich zou bevinden. De deurbel rinkelt. Dan zien we dat die bel klinkt op een ánder, het juiste adres: de agente staat in haar eentje tegenover de moordenaar, die haar uitnodigt binnen te komen. Deze briljante montage zorgt voor een denderend schokeffect dat nog maar het begin is van een van de meest huiveringwekkende scènes uit de filmgeschiedenis.

Voor de liefhebbers is het een beetje jammer dat de maker zijn filmtalent niet iets steviger heeft uitgebuit. Demme, oom van de vroegtijdig overleden regisseur Ted Demme (‘The Ref’, ‘Blow’) heeft zich in de loop van de tijd veelvuldig gestort op minder zichtbaar werk: videoclips (van Bruce Springsteen, New Order) en documentaires, zoals over oud-president Jimmy Carter en, misschien wel zijn favoriete subject, ouwe rocker Neil Young.

Tegelijkertijd, wie bedenkt dat Demme acht acteurs aan een Oscar(nominatie) heeft geholpen, en dat zijn liefde voor rockmuziek diep en langdurig is, snapt dat ‘Ricki and the Flash’ een film is om naar uit te kijken.


© RdL
Trouw
3 september 2015