ARCHIEF

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

« Alan Rickman: een stem als smeltende chocoladeDanny Collins *** »

EISENSTEIN IN GUANAJUATO ****

18

jun

2015

Cinema heeft hij al meerdere keren dood verklaard, maar Peter Greenaway blijft filmen. Gelukkig maar. De tot schilder opgeleide Welshman (1942), woonachtig in Nederland, heeft nog steeds een aanstekelijk plezier in film.

Met zijn nieuwste werk brengt hij een ode aan de Russische filmmaker Sergej Eisenstein, die in de jaren twintig van de vorige eeuw de mogelijkheden van het nieuwe medium zo radicaal onderzocht dat films als ‘Pantserkruiser Potemkin’, ‘Staking’ en ‘Oktober’ ver buiten de landsgrenzen faam verwierven.

Greenaway is een van de bewonderaars, maar betoont zich in ‘Eisenstein in Guanajuato’ vooral gefascineerd door de persoonlijke transformatie die de Rus in 1931 doormaakte tijdens een verblijf in Mexico. Gevormd door stalinistisch Rusland, verstoten door Hollywood dat ‘zich geen rode onruststoker kon veroorloven’, ervaart Eisenstein in zonnig, kleurrijk Guanajuato een emotionele opleving die zijn leven en oeuvre zal opdelen in ‘ervoor’ en ‘erna’.

De energieke Finse Elmer Bäck speelt met dik rollende ‘r’ de excentrieke cineast die met massa’s boeken arriveert, de lokale artistieke elite waaronder Frida Kahlo, de hand schudt, en zich vervolgens gedurende tien dagen, rond het groots gevierde Allerzielen, verliest in een sensuele relatie met zijn gids Palomino Cañedo (Alberti).
Leven en dood, seks, liefde en lichamelijkheid, alle waarheden die de Rus in pacht dacht te hebben, komen op de helling te staan.
[23-06-15] eisen_stein.jpg
Greenaway filmt de innerlijke trip associatief en met stylistische foefjes die liefhebbers van films als ‘The Draughtman’s Contract’, ‘The Belly of an Architect’, ‘Prospero’s Books’ en ‘Nigthwatching’ zullen herkennen.

Van Eisensteins homoseksuele ontmaagding maakt Greenaway een fraai opgebouwd mengsel van geilheid, verwondering, tederheid én gebabbel over syfillis en Azteekse gebruiken. Het barokke interieur van zijn hotelkamer wordt gefilmd alsof een Hollandse schilder er de hand in heeft gehad – met oog voor de tegelvloer die uit glas blijkt te bestaan.

Het ene moment blijft de camera van Reinier van Brummelen maar lyrisch cirkelen rond een dinertafel of een kingsize bed, het volgende moment wordt het filmbeeld een documentaire triptiek met snel wisselende portretten van dode beroemdheden bijvoorbeeld. Eisenstein was – net als Greenaway – dol op opsommingen en lijstjes. Natuurlijk ontbreken ook fragmenten uit Eisensteins beroemde werk niet.

Greenaway mag een zekere reputatie hebben opgebouwd als intellectuele, postmoderne, ontoegankelijk beeldenmaker, met ‘Eisenstein in Guanajuato’ levert hij een geestig en liefdevol portret af van een kunstenaar die in den vreemde doodziek wordt van mezcal en leert dansen met skeletten.

Eisenstein in Guanajuato
regie: Peter Greenaway
met Elmer Bäck, Luis Alberti, Maya Zapata
****


© RdL
Trouw
18 juni 2015