ARCHIEF

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

« Melissa McCarthy: kopt de grappen graag zelf inEisenstein in Guanajuato **** »

ALAN RICKMAN: EEN STEM ALS SMELTENDE CHOCOLADE

16

jun

2015

Hij heeft de mooiste stem van Engeland – by far. Dan te bedenken dat hij in een van zijn eerste belangrijke filmrollen eerder een verschijning was dan een echt mens: in ‘Truly, Madly, Deeply’ (1990) speelde Alan Rickman een vroeg overleden cellospeler om wie zijn liefje zo ontroostbaar verdrietig was, dat hij even terugkeerde uit het hiernamaals – en zo gelukkig toch nog aan het woord kwam.

[21-06-15] rickman_in_truly.jpgFilmkijkers knipperden destijds even met hun ogen bij het zien van deze gevoelige lieverd met zacht golvend haar: was dit dezelfde acteur die in de actiehit ‘Die Hard’ (1988) als Duitse rotzak een weerzinwekkend bloedige overval in een wolkenkrabber had geleid?

Zijn Hans Gruber was zo overtuigend in-slecht dat het personage op de lijst van honderd grootste filmslechteriken van het American Film Institute belandde, op nummer 46.

Die diepe stem kan Rickman even onheilspellend als warm laten klinken. In 2008 deden in Engeland een linguïst en een geluidstechnicus een onderzoek naar de ‘perfecte’ stem. Bij de mannen riepen twee stemmen de meeste positieve associaties op: die van Alan Rickman en Jeremy Irons.
Toeval of niet, Irons speelde in ‘Die Hard: With a Vengeance’ de wraakzuchtige broer van crimineel Hans Gruber.

Het imago van bad guy is zeker in Amerika altijd een beetje aan de in 1946 in Londen geboren acteur blijven kleven: als Sheriff of Nottingham in ‘Robin Hood: Prince of Thieves’ verstevigde hij dat alleen maar.

Maar vaker speelt Rickman intelligente, bedachtzaam sprekende, emotioneel wat verknoopte mannen. Zoals Colonel Brandon die in de Jane Austen-bewerking ‘Sense and Sensibility’ (1995) onhandig een levendige jongedame, gespeeld door Kate Winslet, het hof maakt.

Rickman en Winslet worden herenigd in ‘The King’s Gardens’, zijn tweede filmregie, na de goed ontvangen ‘The Winter Guest’. Aanleiding voor een bezoekje aan Amsterdam.
Rickman houdt van de stad, zegt hij met die stem die klinkt als smeltende pure chocolade, en dat eigenaardig kalme tempo. Rickman klinkt alsof hij permanent slaperig is, of graag over ieder woord, voordat het zijn mond verlaat, nog even nadenkt.

‘Jullie hebben op de een of andere manier de juiste balans tussen werk en leven. Het zal iets met de grachten te maken hebben.’ Hij lacht om zijn eigen onzinnige opmerking.
De acteur-regisseur zit er zomers bij, in een luchtig overhemd waar zijn Engels-witte buik tussen de knoopjes door piept. Hij verheugt zich op het Rijksmuseum, later die dag.
[21-06-15] the_kings_gardens.jpg‘The King’s Gardens’ is een romantische fabel over een tuinarchitecte die een kleine bijdrage mag leveren aan het gigantische tuinencomplex dat André le Notre in Versailles voor koning Louis XIV laat aanleggen.

Rickman speelt zelf de zonnekoning die rond 1682, op het hoogtepunt van zijn macht, gewend is de wereld volledig naar zijn hand te zetten, de belangen van anderen ondergeschikt maakt, en zich met zijn hofhouding wentelt in decadentie. Het laatste shot in de film toont de megalomanie van tot op de millimeter geregisseerd groen.

Je zou in de film makkelijk een allegorie kunnen zien van de ‘1% rijken’ of zelfverrijkende bankiers die het grotere perspectief uit het oog verliezen. Rickman is geamuseerd door die observatie, maar zou het net anders omschrijven.
‘In het laatste shot zie je hoe klein het eigenlijk is. Al dat werk en geld, al die passie, zelfs de mensenlevens die er aan zijn opgeofferd: het is maar iets kleins, wat ze hebben opgeleverd.’

Tegelijkertijd gaat het scenario, geschreven door toneelschrijfster Alison Deegan, wat hem betreft over creativiteit, en over het belang om die in een samenleving te stimuleren. Louis XIV mag democratisch een slechte naam hebben, hij was een groots mecenas.

‘Het was een stompzinnig idee om die tuinen aan te leggen in een moerasgebied, maar dit verhaal stelt de vraag: wie betaalt de kunsten? De staat, de rijken? Iemand moet het doen. Ik weet niet hoe het in Nederland zit, maar in Engeland is kunst de eerste sector die bij bezuinigingen onder vuur ligt.’

Rickman zal er zelf alles van weten. Als relatieve laatbloeier maakte hij na een carrière in grafisch ontwerp pas in zijn late jaren twintig de ommezwaai naar zijn grote, maar minder lucratieve liefde: theater. Hij viel op als Vicomte de Valmont in ‘Les Liasons Dangereuses’, dat hem in 1987 naar Broadway bracht en een Tony Award-nominatie opleverde.
Ook met Noel Cowards klassieker ‘Private Lives’ had hij in 2002 aan beide kanten van de Atlantische Oceaan veel succes.
[21-06-15] rickman_in_potter.jpgToch is Rickman voor het grote - en vooral: jongere - publiek boven alles Severus Sneep, expert toverdranken in de serie ‘Harry Potter’-verfilmingen. Zwartharig, mysterieus en op het oog kil, speelt Rickman hem als een man in wiens ziel je aanvankelijk geen toegang krijgt.

Schrijfster J.K. Rowling lichtte de acteur al in een vroeg stadium, en in het geheim, in over Sneeps tragiek en zijn dubbelzinnige motieven om de jonge Harry te dwarsbomen of juist te helpen. Terwijl de laatste boeken nog moesten verschijnen, wist Rickman al dat Sneeps leven werd overschaduwd door zijn onmogelijke liefde voor Lily Evers, moeder van Harry.

Wie de eerdere films nog eens terugziet hoort de onheilspellendheid én warmte van de Halfbloed Prins. In zijn stem.


© RdL
Trouw
16 juni 2015