ARCHIEF

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

« Kees Brusse 1925-2013Dallas Buyers Club »

CRAIG BORTEN OVER DALLAS BUYERS CLUB

23

jan

2014

Toen 'Dallas Buyers Club' vorig jaar zomer op het filmfestival van Toronto in première ging, kon scenarioschijver Craig Borten niet vermoeden dat zijn kleine film over een aidspatiënt zou beginnen aan een heuse zegetocht.
Inmiddels is het drama over de Texaanse electricien Ron Woodroof, die halverwege de jaren tachtig hiv-besmet raakt en, gefrustreerd dat hij geen medicijnen kan krijgen, zelf een smokkelhandel in pillen begint, overal in de prijzen gevallen.

Op festivals werd de Canadese regisseur Jean-Marc Vallée ('C.R.A.Z.Y.', 'Young Victoria') meermalen bekroond. Filmcritici loofden bijrolacteur Jared Leto, op jonge leeftijd een veelbelovend acteur ('Requiem for a dream'), maar al jaren weg uit de filmindustrie om zich aan een carrière als rockster te wijden. Leto speelt in de film een drugsverslaafde transgender die bevriend raakt met Woodroof en een aandeel heeft in de pillenbusiness.
Als voorlopig hoogtepunt volgden vorige week zes Oscarnominaties, waaronder voor beste film en voor het scenario dat Borten samen met Melissa Wallack schreef. Borten is er beduusd van, vertelt hij telefonisch. Niet verwonderlijk: het kostte hem twintig jaar de film van de grond te krijgen.

De aspirant schrijver ontmoette Ron Woodroof in 1992, nadat hij had gehoord hoe de Texaanse rodeo-cowboy met zijn clandestiene medicijnhandel niet alleen zijn eigen leven maar ook dat van leden van zijn Dallas Buyers Club met jaren had verlengd. Ze spraken drie dagen met elkaar, bandrecorder op tafel. "Een man met een cowboyhoed, die ongelofelijk grof over vrouwen praatte. Deze man is bigger than life, dacht ik."

Toch was er een persoonlijke link. "Mijn vader had lymfoom en hoorde dat hij nog zes maanden te leven had. Ik herinner me hoe koud de artsen waren. Mijn vader ging ook naar Mexico om medicijnen te halen die in de VS niet beschikbaar waren."

Bovendien vond hij Woodroof, ondanks zijn hoekige karakter, een inspirerende man. "Die wil om te leven. Hij had er alles voor over, was bereid om van alles op zichzelf uit te proberen." Een paar maanden na hun uitvoerige treffen overleed Woodroof. Borten begon te schrijven en twee jaar later had hij een script. Toen begon een lange, lange zoektocht naar financiers. Producenten kwamen en gingen, net als filmstudio's en sterren.

Gebrek aan serieuze aandacht was er niet. Acteur Woody Harrelson wilde Woodroof spelen, onder regie van veteraan Dennis Hopper. Niemand minder dan Brad Pitt was op een gegeven moment geïnteresseerd, met regisseur Marc Forster (samen zouden ze later 'World War Z' maken). Een paar jaar geleden toonde nieuwe ster Ryan Gosling belangstelling.

Grote namen of niet, het project liep steeds weer stuk op gebrek aan geld. Terugblikkend begrijpt Borten de terughoudendheid ergens wel. "Dit was mijn pitch: deze film gaat over een racistische homofoob met aids die bevriend raakt met een man die zich als vrouw kleedt. Ze gaan allebei dood."

Oké, niet opwekkend misschien. Maar 'Philadelphia' dan? Effende het alom geprezen aids-drama met een glansrol van Tom Hanks in 1993 niet de weg?

Borten: "Philadelphia was een ander verhaal, dat ging over een sympathieke man die oneerlijk was behandeld. Iedereen kende zijn rechtszaak." Borten daarentegen kreeg steeds hetzelfde antwoord: mooi script, maar een film over een cynische botterik met aids, nee.

Totdat acteur Matthew McConaughey zich vastbeet in het project. De Texaan, vastbesloten zijn imago van feestneuzende 'sexiest man alive' en ster van luchtige romcoms achter zich te laten, begon al vast met diëten voordat de bescheiden vijf miljoen dollar voor het productiebudget bij elkaar was geharkt.
Het afgelopen half jaar is de acteur in alle toonaarden geprezen voor zijn rol van ernstig zieke pillensmokkelaar, waarvoor hij 21 kilo en zijn brede glimlach verloor. Een Golden Globe heeft McConaughey al op zak, en velen zien hem als een serieuze kanshebber voor een Oscar. "Het is alsof de film op Matthew heeft gewacht", zegt Borten nu.

Halverwege de jaren negentig was het thema aids hoogst urgent, maar lag het zeer gevoelig. Nu is de situatie misschien omgekeerd. Is 'Dallas Buyers Club' voor westerse bioscoopgangers relevant?

"Destijds stierven in Amerika aidspatiënten in groten getale, iedereen was bang. Dat gegeven is door de tijd ingehaald", geeft Borten toe. "Maar tegelijkertijd is er niet veel veranderd. Nog altijd kost het veel geld en tijd voordat een medicijn op de markt is." De kosten om een nieuw medicijn door de Food and Drug Administration (FDA) goedgekeurd te krijgen, worden geschat op ongeveer een miljard dollar.

Borten: "Begrijpelijk dat de FDA mensen wil beschermen en medicijnen pas toelaat als is aangetoond dat ze veilig zijn. Toch vind ik de vraag interessant: 'Heb je het recht om zelf te beslissen welke medicijnen je in je eigen lijf stopt?'"


© RdL
22 februari 2014
Trouw