ARCHIEF

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

« Liberace: glitterpianist met twee gezichtenNetflix in Nederland »

KAREN BLACK 1939 - 2013

10

aug

2013

Ze kenden elkaar al van ‘Easy Rider’. Een jaar later zouden Karen Black en Jack Nicholson hun naam definitief vestigen met ‘Five Easy Pieces’ (1970). Nicholson speelde een man uit een welgestelde muzikale familie die meent tussen arbeiders in de olieindustrie beter thuis te horen.
Zijn hoekige relatie met de aanhankelijke serveerster Rayette (Black), groot fan van Tammy ‘Stand by Your Man’ Wynette, is een stap in de richting. Maar aan alles voel je dat het niks wordt.

‘Why can’t you just be good to me, for a change’ werpt Rayette - panterprint, voluptueus rood haar - de norse man naast haar in de auto toe. Later laat hij haar in een prachtig geënsceneerde, hartverscheurende scène alleen achter bij een tankstation. Black en Nichsolon kregen allebei een Oscarnominatie, zij ook een Golden Globe.

Black, die donderdag op 74-jarige leeftijd aan kanker overleed, brak door in de gouden tijd van de independent cinema in Amerika. Eigenwijze makers als Bob Rafelson, Robert Altman en Martin Scorsese zetten Hollywoodconventies naar hun hand en vertelden verhalen over drifters, verschoppelingen en antihelden. Black bleek precies in de beweging te passen: met haar licht loenzende blik en wat schelle stem had ze eerder een volkse, ordinaire schoonheid dan een klassieke.

Aan werk heeft het haar nooit ontbroken: de filmsite imdb telt maar liefst 194 titels, waaronder ‘The Day of the Locust’, rampenfilm ‘Airport’, Alfred Hitchcocks ‘Family Plot’, en ‘Trilogy of Horror’, waarin ze verschillende rollen speelde. Ze was ook even te zien in George Sluizers in 1993 opgenomen, vorig jaar voltooide ‘Dark Blood’.

Black had altijd schrijfambities, vertelde ze in 1986 televisieinterviewer Charlie Rose: “Ik ben bijzonder goed in de Engelse taal.” Van haar scenariodromen is misschien niet veel terechtgekomen, maar de twee liedjes die ze schreef voor ‘Nashville’ (1975) werden, als onderdeel van de soundtrack, prompt genomineerd voor een Grammy Award.
In Robert Altmans gelauwerde mozaïekfilm in muziekstad Nashville speelt Black een countryzangeres in lieve jurken, die met lichte snik in de stem de nummers ‘Memphis’ en ‘Rolling Stone’ zingt. De scènes openbaren geen groot zangtalent maar ontroeren wel door oprechtheid.

Misschien wel de mooiste herinnering die de actrice achterlaat is haar rol in een andere film van Altman, ‘Come Back to the Five and Dime, Jimmy Dean, Jimmy Dean’ (1982), een melancholisch portret van een groepje devote James Dean-fans, die elkaar na twintig jaar terugzien in een Texaans gehucht. Dat de anderen Joanne eerst niet herkennen is niet zo gek: vroeger was ze die gevoelige jongen, Jo.
Black als transseksueel - je kijkt ineens heel anders naar haar jukbeenderen en magere lijf. Knipogend naar haar eigen sexy imago gooit ze als bewijs nog even haar jasje open: dit is heus een vrouwenlichaam.

Karen Black was geen idool voor de doorsnee bioscoopganger, maar ze had een flinke schare fans die haar juist om dit soort ruwe randjes waardeerde. Niet iedere actrice wordt vereerd met de naam van een obscure punkband, maar zij wel: The Voluptuous Horror of Karen Black.


© RdL
Trouw
10 augustus 2013