ARCHIEF

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

« Borgen - seizoen 2Trishna »

FILOSOFIE IN DE PRAKTIJK - ALAIN DE BOTTON

29

mei

2012

Kan een gebouw gelukkig maken? Het lijkt een rare, materialistische vraag. Maar architectuur, die optelsom van bouwwerken waar we in opgroeien, wonen, werken en tijdens ons leven bezoeken, heeft een grote invloed op ons gemoed, betoogt de Zwitsers-Britse filosoof en schrijver Alain de Botton (1969). Sommige gebouwen hebben zelfs nadrukkelijk de opdracht onze gevoelens te sturen, denk aan gebedshuizen.

Zijn internationaal veel gelezen essays en boeken, waaronder ‘The Architecture of Happiness’, ‘Status Anxiety’ en ‘The Art of Travel’, vormen de inspiratiebron voor een aantal televisieseries die De Botton de afgelopen jaren maakte. De series zijn nu in een dvd box gebundeld, een verrukkelijk pakketje voor iedereen die wel eens peinst over de betekenis van schoonheid, tobt over de rijkdom van anderen, en mijmert over verre vakanties. Wij allemaal dus.

Anders dan de Nederlandse Stine Jensen die in haar programma ‘Dus ik ben’ vanuit een ik-perspectief de wereld in stapt om filosofische vragen rond identiteit te stellen, gaat De Botton groots en breed te werk en slaagt er vervolgens wonderlijk goed in om abstracte gedachten diep persoonlijk te maken.

In de afleveringen over architectuur verbaast hij zich bijvoorbeeld over nieuwbouwwijken in retrostijl. Binnen hebben bewoners de nieuwste computers en modernste keukens, aan de buitenkant neigen ze naar vroeger, naar rustieke, landelijke vormen. Vanwaar die nostalgie? De Botton vermoedt een gemis, en angst voor moderniteit. Hij pleit voor moderner bouwen, voor constructies die, zoals hij Nietsche aanhaalt, ons ‘verzoenen met de werkelijkheid’.

Het mooie van de programma’s is dat de erudiete, aimabele De Botton soepel heen en weer schakelt tussen uitspraken van filosofische zwaargewichten, gesprekjes met gewone mensen – zoals stellen die bij Ikea kibbelen over schoonheid – en persoonlijke observaties.
In een ontroerende scène prijst hij zijn ouderlijk huis, in 1966 in Zürich gebouwd. Hij woonde er tot zijn twaalfde. Tijdens een bezoekje na al die jaren, doet hij iets wat hij als kind altijd deed: de enorme glaswanden openschuiven en op de grens van binnen en buiten zitten. “Het voelt nog steeds modern”, verzucht hij.
Als toeschouwer ga je onwillekeurig om je heen kijken: wat zegt mijn huis - en de inrichting ervan - over mij? Waarom voel ik me in sommige gebouwen zoveel fijner dan in andere?

Die persoonlijke betrokkenheid is zo mogelijk nog groter bij de afleveringen Status Anxiety, naar misschien wel De Bottons beste boek. Economische groei en welvaart mogen in het Westen de afgelopen twee eeuwen enorm zijn toegenomen, ons geluksgevoel is niet evenredig gegroeid.
Democratisering, secularisering en het Amerikaanse gelijkheidsdenken, zo bepalend voor onze samenleving, hebben een schaduwzijde: zonder klassesysteem leeft iedereen in de illusie ooit de maatschappelijke top te kunnen bereiken. Dat dat niet gebeurt, maakt velen van ons onrustig, gestressed of zelfs diep ongelukkig.

De Botton gaat op bezoek bij een Amerikaanse dominee die zijn gemeenschap voorhoudt dat rijkdom een beloning van God is. En bij een stilist die lachend toegeeft dat hij voorafgaand aan het gesprek eindeloos heeft gepiekerd over het polshorloge dat hij zou dragen. Raar, materialistisch? Nee, eigenlijk wel herkenbaar. Het merk van onze auto, kleding of mobieltje lijkt zo triviaal, maar het gaat niet echt om die objecten. Het gaat om status. Status levert respect op. We willen gezien, gewaardeerd en netjes behandeld worden. De mens hunkert naar liefde en aandacht.

Statusangst. Iedereen die z’n kind hoort vertellen dat een klasgenoot voor de derde keer dit jaar naar een ver land op vakantie gaat, iedereen die een familielid ondanks de crisis over een dik salaris hoort praten, weet hoe het voelt.
Filosofie in de praktijk komt soms heel dichtbij.

DVD
Filosofie in de praktijk (7 afleveringen)
B-Motion
Verkrijgbaar vanaf 22 mei


© RdL
Trouw
29 mei 2012