ARCHIEF

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

« Ice Age: Dawn of the DinosaursDonald Duck 75 Anniversary »

NUCLEAR SECRETS

4

jul

2009

Nucleaire dreiging mag in West Europa misschien niet meer zo’n dagelijkse zorg zijn als in de jaren vijftig of tachtig, toen ‘de bom’ ieder moment leek te kunnen vallen, dat betekent niet dat het gevaar is geweken.

De vijfdelige BBC serie ‘Nuclear Secrets’ geeft een fascinerend historisch overzicht van de ontwikkeling en het gebruik van de eerste atoomwapens aan het eind van de Tweede Wereldoorlog tot de internationale situatie nu. Daar word je, eerlijk gezegd, niet vrolijk van. De makers onderscheiden in die ruime halve eeuw vijf cruciale momenten die bepalend zijn geweest voor de ontwikkeling en verspreiding van de mondiale nucleaire wapenkennis en kiezen daarbij steeds een centraal personage met een politiek-ideologische agenda.

In de eerste aflevering bijvoorbeeld staat Oleg Penkovsky centraal, de Russische spion die tijdens de Koude Oorlog cruciale informatie vanachter het IJzeren Gordijn naar het Westen bracht en er zo aan bijdroeg dat de Cubacrisis in 1962 net niet ontaardde in een nucleaire nachtmerrie. De tweede aflevering vertelt hoe de gevluchte Duitser Klaus Fuchs in Amerika meewerkte aan de totstandkoming van de beruchte [04-07-09] nuclear_secrets.jpgLittle Boy en Fat Man die in 1945 respectievelijk Hiroshima en Nagasaki vernietigden, maar ondertussen zijn expertise doorspeelde naar Moskou. Zijn motief: een Amerikaans militair monopolie dwarsbomen.

Historisch beeldmateriaal wisselen de televisiemakers af met geënsceneerde reconstructies. Dat lijkt een logische keuze voor wie wil graven in de morele, emotionele en politieke drijfveren achter de voortdurende wapenwedloop, maar helaas vormen nou juist die scènes de zwakste momenten in de serie. Niet alleen vanwege de houterige regie en het matige acteerwerk, maar ook omdat we nauwelijks wijzer worden over de ethische voors en tegens van atoombewapening. Die komen hooguit aan bod in de aflevering over Robert Oppenheimer, het brein achter Amerika’s eerste atoombommen, die zich later openlijk van verdere nucleaire ontwikkelingen afkeerde.

De makers hadden zich beter tot de feiten kunnen beperken, die zijn immers dramatisch genoeg om je rillingen over het lijf te bezorgen. De actuele waarde van de serie blijkt vooral uit de laatste twee delen: over de wapenvoorraad die Israel de afgelopen decennia heeft opgebouwd, en over de Pakistaanse fysicus AQ Khan. Die sluisde, na bij het in Almelo gevestigde uraniumverrijkingsbedrijf Urenco te hebben gewerkt, met een gemak dat hem zelf verbaasde, nucleaire kennis naar zijn geboorteland en doet tegenwoordig uitstekende zaken in het Midden-Oosten. ‘Gevaarlijker dan Osama bin Laden’ wordt hij wel genoemd. De dreiging, zo maakt ‘Nuclear Secrets’ duidelijk, is eigenlijk nooit echt verdwenen.

DVD
Nuclear Secrets
BBC serie
B-Motion

© RdL
Trouw
4 juli 2009