ARCHIEF

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

« No ReservationsGeorgia Rule »

THE DIVING BELL AND THE BUTTERFLY

13

sep

2007

Iemand wordt wakker in een ziekenhuis. We zien wat hij ziet, wazig, met ogen die moeizaam open gaan en scherp stellen. Gezien de reacties van de omstanders mag het een mirakel heten dat die ogen open zijn. Artsen zijn verheugd en kletsen er op los over hoop, revalidatie en toekomst. Ze horen niet de stem van de man die zich verbaast over dat drukke gedoe aan zijn bed. Natúúrlijk weet hij zijn naam nog: Jean-Dominique Bauby! Hoofdredacteur van Elle France, bien sur! Waarom hoort niemand hem?

Zien – met één oog – en horen is het enige wat Bauby nog kan. ‘Locked-in syndrome’. Bauby’s stem protesteert wanhopig wanneer iemand zijn andere, niet functionerende oog ter bescherming dichtnaait. Het is een beeld dat je naar ademt doet happen.

Dit is de grandioze opening van ‘The Diving Bell and the Butterfly’, de verfilming van Bauby’s memoires (‘Le Scaphandre et le Papillon’) waarin hij de gekmakende gevangenschap in zijn eigen verlamde lichaam beschrijft, na een beroerte op 43-jarige leeftijd. Hoe hij dat op papier kreeg? Met dat ene oog. Een geduldige logopediste ontwikkelt een systeem waarbij hij met ooggeknipper steeds een letter kiest uit het alfabet.

Mijn verbeelding en geheugen zijn niet verlamd, constateert Bauby. Daar binnen in dat eenzame hoofd stelt de ijdele, overspelige Bauby zich allerlei spectaculairs voor. Skieën van onmogelijke pistes, seks in de branding met mooie vrouwen, schálen oesters. En datzelfde woedende hoofd kan zijn verdriet niet beschrijven wanneer zijn ex vrouw en kinderen hem bezoeken: ‘Ik kan ze niet door hun haren strijken, hun warme lichaampjes niet tegen me aandrukken’.

Julian Schnabel, eerder dit jaar op het festival van Cannes bekroond als beste regisseur, weet heel precies te verbeelden wat een intense pijn het familie-uitje naar het strand teweegbrengt. Alles wappert en beweegt aan zijn gezin: haren en rokken in de wind, kindervoetjes in het zand. Biggelende tranen op de wang van zijn zoon. Alleen aan Bauby zelf, in zijn rolstoel, is alles juist stil.

Bauby’s beslissing om op literaire wijze woest en tegelijkertijd poëtisch om zich heen te slaan met fantasieën, observaties en bitterzoete herinneringen, en Schnabels keuze om die intense hersenactiviteit te vangen in grimmige dialogen, stiltes en psychedelische beeldexplosies, maken van ‘The Diving Bell’ een verbijsterend niet-sentimentele film die je toch veel meer naar de keel grijpt dan de thematisch vergelijkbare, huilerige ‘Mar Ardentro’.
Met zijn ene oog gluurt Bauby in decolleté’s. Op de soundtrack grommen Lou Reed en Tom Waits. Bauby was een man die lééfde totdat hij een paar dagen na de verschijning van zijn boek, overleed.

The Diving Bell and the Butterfly / Le Schaphandre et le Papillon
Regie: Julian Schnabel
Met: Mathieu Amalric, Emmanuelle Seigner, Marie-Josée Croze
In 14 filmtheaters

©RdL
Trouw
13 september 2007