ARCHIEF

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

2005

2003

2002

2001

2000

1999

1998

1997

« Samuel Byck en The Assassination of Richard NixonTarnation »

THE MACHINIST

7

jul

2005

Een man rolt een lijk in een tapijt. Het ijzersterke openingsbeeld van ‘The Machinist’ is gefilmd vanachter een raam, alsof we de man bespieden tijdens zijn heimelijke handeling. Maar van wie is deze blik? Die vraag blijft in je hoofd spoken tijdens deze thriller over een man in aftakeling.

[19-02-09] the_machinist.jpgTrevor is machinewerker. Hij woont in een kaal appartement waar hij regelmatig prostituée Stevie (Jennifer Jason Leigh) ontvangt. Graatmager is hij. Acteur Christian Bale, die elders in de bioscopen juist een flink opgepompte Batman speelt, viel zo’n 28 kilo af om Trevor te spelen, een man die bij herhaling hoort “als je nog magerder was dan zou je niet bestaan”. Het mag een stunt lijken van een ijdele acteur, maar het is verbluffend om te zien hoe intens Bale, van nature behept met een wat verwend gezicht, de film domineert met dat kwetsbare, tanige lichaam.

Het gaat niet goed met Trevor. Al een jaar heeft hij niet geslapen. Op zijn koelkast hangt iedere dag een ander briefje [19-02-09] the_machnist_galgje.jpgmet een nieuw stukje van het spel ‘galgje’. Op een dag ontmoet hij op het werk een brede, kale man die zich voorstelt als Ivan, maar volgens anderen helemaal niet bestaat. Wanneer Trevor verantwoordelijk wordt gesteld voor een arbeidsongeval waarbij een collega een arm verliest, raakt hij definitief de grip op zijn bestaan kwijt. Trevor doolt door het leven en de toeschouwer doolt met hem mee.

De Amerikaanse regisseur Brad Anderson (‘Next Stop Wonderland’, ‘Happy Accidents’), die zijn film geheel in Spanje opnam, speelt een plagerig, verukkelijk spelletje met je hersenen. Die zoeken koortsachtig naar aanknopingspunten om de logica te ontdekken in een voortdurende reeks raadselachtigheden. Associaties met films als ‘Memento’, David Cronenbergs ‘Spider’ en het oude werk van David Lynch dringen zich op bij desorienterende beelden waar je geen soep van kunt maken maar die je ook niet wilt missen: een kast waar bloed uit druipt, een terugkerende foto van twee [19-02-09] the_machinist_lee.jpglachende mannen met een gevangen vis, een post it papiertje aan de muur dat Trevor vraagt ‘Who Are You?’.

‘The Machinist’ is hoogst verontrustend zonder horror te worden, eerder griezelig zoals dromen kunnen zijn: onbegrijpelijk, associatief en achteraf niet na te vertellen. Voor een regisseur die veelal luchtig werk op zijn naam heeft staan beschikt Anderson over een opmerkelijk vaste hand in sfeerbepaling en visuele stijl: temidden van de zwart witte beelden laat hij alleen de auto van de steeds terugkerende Ivan rood oplichten, waardoor die verschijning des te omineuzer wordt. En slechts sporadisch zet hij muziek in, als om zijn zorgvuldig gebruik van stiltes en geluidseffecten te onderstrepen.

‘The Machinist’ is een krachtige film die je het liefst onmiddellijk nog een keer gaat bekijken. Want van wie is nou die blik? Krijgen we een voyeuristisch kijkje in Trevors bestaan, of kijken we met zijn ogen naar de wereld zoals hij ‘m ziet? Uiteindelijk lijkt het raadsel te worden opgelost. Maar feitelijk is het einde het begin van nog veel meer gepuzzel.

The Machinist staat in mijn top 3 2005

The Machinist
Regie: Brad Anderson
Met Christian Bale, Jennifer Jason Leigh

RdL
Trouw
7 juli 2005