« Ik heb een droom - FaberyayoOne Night Stand: Verzet »

DE VAL VAN AANTJES

2

dec

2013

De tweedelige EO-serie 'De val van Aantjes' volgt de opkomst en ondergang van een van Nederlands meest opmerkelijke naoorlogse politici: Willem Aantjes, vanaf 1977 fractievoorzitter van de juist opgerichte fusiepartij CDA.
In 1978 kwam aan zijn politieke loopbaan een abrupt einde toen Tweede Wereldoorlog-vorser Loe de Jong een ongemakkelijk geheim uit Aantjes' verleden onthulde: als jongeman had hij zich aangemeld bij de Germaansche SS.

De Affaire-Aantjes is ook voor hedendaagse kijkers en politici relevant, vindt EO-eindredacteur Jacomien Nijhof.

De naam Aantjes zal op veel mensen het klepel-en-klok-effect hebben: politicus, iets met de oorlog, hoe zat het ook alweer? Waarom wilde de EO zijn verhaal vertellen?

Nijhof: "Aantjes was een bevlogen man, dat vond ook de scenarioschrijver, Rob Bloemkolk. Zelf niet christelijk, herinnerde hij zich hoe Aantjes de deur opende naar een nieuwe sociaal-politieke koers. Toen Aantjes zich eenmaal uitsprak tegen de neutronenbom, zag een hele generatie linkse mensen en krakers tot hun verbazing dat ze iets gemeen hadden met deze christen-politicus.

"Zijn val vond in nog geen 24 uur plaats. De rol van de media is bepalend geweest voor de snelheid waarmee dat ging. Het was blijkbaar: hoe eerder het nieuws naar buiten komt hoe beter. Pas later bleek dat De Jong iets te voorbarig was geweest. Maar toen was het voor Aantjes al voorbij. Dat snelle oordelen gebeurt nu ook. Misschien nog wel meer, met zoveel podia waarop zoveel mensen hun mening geven. Er dreigt altijd het gevaar van een volksgericht."

De serie staat uitgebreid stil bij Aantjes' huwelijk en huiselijke situatie. Waarom?

"Naast de relatie politiek en media speelt op microniveau de druk die ontstaat op het persoonlijke leven van politici. Aantjes had politiek zijn moraliteit op orde, werd alom beschouwd als integer, maar in de politieke arena is het blijkbaar niet eenvoudig om ontrouw uit de weg te gaan.

Ook nu zie je hoe politici proberen hun gezin bij het werk te betrekken, maar in de praktijk zoveel van huis zijn dat hun loopbaan het gezin kan ontwrichten. Kijk naar het gestrande huwelijk van Diederik Samsom, of naar Wouter Bos en Camiel Eurlings, die om persoonlijke redenen de politiek hebben verlaten.
"Aantjes' zoon Klaas vertelde me: 'Ik had ook een domineeskind kunnen zijn: de idealen lagen buiten de deur'."

Grote thema's voor een tweeluik. Was het niet logischer geweest een langere serie te maken?

"Eerlijk gezegd: toen we er eenmaal indoken, hebben we dat wel eens gedacht. Maar de focus lag op de compacte periode rond de val, tussen 1975 en 1978. In feite hebben we gekozen voor een speelfilmlengte."

Zou een politicus nu anders omgaan met zo'n verborgen verleden?

"Ik denk dat hedendaagse politici dit wel slimmer aanpakken, ja. Aantjes' adviseur drong er destijds op aan dat hij onmiddellijk zijn eigen verhaal zou vertellen, maar Aantjes wachtte op het standpunt van zijn fractie. Tegenwoordig zijn spindoctors voortdurend bezig met het beperken van imagoschade. Aantjes zou zich nu meer op zijn spindoctor verlaten."

Wat is de moraal van 'De val van Aantjes'?

"Luister voordat je oordeelt. Nadat iemand hem heeft gevraagd of hij nou fout is geweest, stelt Aantjes zelf de kernvraag: Wat had jíj gedaan?"

'De val van Aantjes' is vanaf vanavond om 21.00 uur te zien op Ned 2 bij de EO.


© RdL
Trouw
2 december 2013