« Tv kijken: anachronisme voor jongerenDe School »

TV-SERIES: DE ROMANS VAN NU

20

dec

2013

Televisie had lange tijd een simpel takenpakket: de massa voorzien van nieuws, en gezellig vermaak bieden aan wie na een lange dag niks moeilijks aan z'n hoofd wilde. Maar televisie én de televisiekijker zijn volwassen geworden.

De huidige generatie scenaristen schrijft televisieseries voor wakkere toeschouwers, die moeiteloos (of juist met knarsende hersenen) meegaan in gecompliceerde verhalen vol tijdsprongen, wisselende perspectieven en morele dilemma's. Voor wie van goed drama houdt, is televisie leuker dan ooit.

Zes goede redenen om de laatste vrije dagen van het jaar met een stapeltje dvd's te besteden aan een persoonlijke televisiemarathon.

1. Op televisie kom je de leukste mensen tegen

Bobby was goed, J.R. was fout. De dagen van 'Dallas' zijn voorbij. In hedendaags televisiedrama wemelt het van de personages die schipperen tussen familietaken en innerlijke demonen, tussen rechtschapenheid en de verleiding van het kwaad, tussen de behoefte aan eenzaamheid en de hang naar geborgenheid, tussen uiterlijke bravoure en klunzige seks. Net echte mensen eigenlijk: complex, grillig, onvoorspelbaar.

Keurige vrouwen die in gevangenis of maffiose praktijken belanden ('Orange is the new black', 'Penoza'); briljante speurneuzen met ernstige sociale tekortkomingen ('The Killing', 'The bridge', 'Homeland'); een drankzuchtige vader die intrekt bij een agorafobische dame met een dildo-collectie ('Shameless'); goed drama leunt op personages als diamanten: hoe langer je kijkt hoe meer vlakjes je ziet.

'Breaking Bad', over een vriendelijke scheikundeleraar die compleet ontspoort als meth dealer, is het ultieme bewijs dat televisie die zich louter richt op het hele gezin z'n langste tijd heeft gehad. Hup, kinderen naar bed, en laat volwassen mensen naar volwassen verhalen kijken. Fijn juist om na een lange dag de puinhopen van anderen te zien en te denken: mijn saaie leven is zo slecht nog niet.

2. Televisiekijkers hebben veel vrienden

Breng je liever anderhalf uur of tientallen uren door met een personage dat je ontroert, schokt, verwart en aan het denken zet? 'Trouw toch níet met die zak!' 'Niet dat enge gebouw binnengaan!' In de bioscoop wordt hardop meeleven niet alleen niet gewaardeerd, het komt er meestal niet van: je kent de personages nog maar net.

Heerlijk dus om ongegeneerd mee te deinen op de levensgolven van fictieve mensen die je zo goed meent te kennen dat ze je, net als vrienden, op onverwachte momenten kunnen bezighouden. Sta je spruiten schoon te maken, denk je ineens 'Hoe zou het gaan met Peggy Olsen?' Televisieseries zijn de romans van nu.

3. Tv laat zien wat acteren is

Sterren straalden op het witte doek, b-acteurs namen genoegen met tv. Zo was het. Zo is het niet meer. Voor een acteur is het statusverhogend om de ster van het kleine scherm te zijn, en voor de kijker valt er des te meer te genieten.

Claire Danes' filmcarrière zat een beetje klem, totdat ze Emmy na Emmy won voor 'Homeland'. Rond Glenn Close was het wat stil totdat ze zich glorieus revancheerde als gehaaide juriste in 'Damages'. Golden boy Matthew McConaughey, in de bloei van zijn carrière, tekende voor de rol van rechercheur in 'True detective'. Zelfs topacteur Robert de Niro treedt zonder schroom in de voetsporen van James Gandolfini, die door zijn vroegtijdige dood niet kon beginnen aan 'Criminal justice'.

Voor een acteur is het niet alleen financieel, maar ook artistiek aantrekkelijk om lang, misschien wel jaren, met een rol bezig te zijn.

4. Tv houdt je genadeloos wakker

Goede tv-schrijvers hebben geen mededogen met hun personages. Bij gangsterseries weet je dat iemand ineens kan worden omgelegd, maar ook bij andere genres moet je soms keihard afscheid nemen van geliefde figuren. Nate in 'Six feet under', Matthew in 'Downton Abbey': ineens waren ze weg, de kijker verbijsterd achterlatend. Hoe hartverscheurend ook, meestal maakt zo'n forse ingreep alleen maar nieuwsgieriger naar hoe nu verder.

Televisieschrijvers zijn meesters in cliffhangers, in het evenwicht tussen voorspelbaarheid en verrassing. Scenaristen als David Simon ('The Wire'), Matthew Weiner ('Mad men') en Beau Willimon ('House of cards') zijn opgegroeid met televisie en weten: je doet je werk goed als kijkers staan te popelen om de volgende aflevering te zien. Dan te bedenken dat je vroeger een week moest wachten!

5. Je maakt je eigen televisie

De term 'televisie' begint achterhaald te worden. Online videodienst Netflix produceert series die nooit door een omroep zijn uitgezonden. Andersom heb je geen tv-toestel meer nodig om urenlang zoet te zijn met 'Girls' of 'Top of the lake'. Negeer de televisiegids en maak op laptop of tablet je eigen programmering. Televisie, ooit het medium voor het volk, is democratischer dan ooit.

6. Je onderscheidt je van de massa

Televisie mag een massamedium zijn, het aanbod tv-drama is zo groot dat een slimme kijker z'n eigen niche verovert. 'Mad men' begon met een klein, devoot publiek. 'Game of thrones', 'True blood': typisch subcultuurmateriaal, inmiddels populair bij de mainstreamkijker.

Niet zo moeilijk dus om de ontdekker uit te hangen ('Heb je 'Louie' nog nooit gezien?!'). Vraag wat rond en je zult zien dat iedereen eigen favorieten heeft. En dat is dan weer fijn voor de minder avontuurlijke tv-meeloper.


Favorieten van Trouw-redacteuren

Orange is the new black (Netflix)

Piper Chapman droeg tien jaar geleden een koffer met drugsgeld voor haar toenmalige vriendin en moet daarvoor nu de gevangenis in. Zo belandt de dertiger, inmiddels verloofd met de keurige Larry (gespeeld door Jason Biggs), in een slangenkuil met raciale scheidingen, venijnige afrekeningen, lesbisch geweld en tot overmaat van ramp ook nog haar ex-vriendin, de drugsbaron.
'Orange is the new black' is humoristisch, maar zit ook vol drama en kritische observaties over het systeem. Een tweede seizoen is in aantocht en dat is een fijn vooruitzicht, aangezien de serie is geproduceerd door Netflix zelf: alle afleveringen komen in één keer online.
Kristel van Teeffelen

Brothers & Sisters (te koop via Bol.com)

Deze door-en-door Amerikaanse serie, doorspekt met snedige en politieke humor, is bijzonder vanwege de uitstekende acteurs en de bij vlagen briljante dialogen. Het klassieke familiedrama begint wanneer paps overlijdt en zijn vrouw en vijf kinderen opzadelt met een familiebedrijf en een geheime maîtresse.
Grote troef van de serie is Sally Field, die als mater familias haar kroost immer blijmoedig door het leven loodst - het liefst aan de grote eettafel. Field kreeg er een Emmy en vele nominaties voor. Evenals Rachel Griffiths als dochter Sarah. Calista Flockhart is de andere dochter (de enige Republikein in de familie), die een senator (Rob Lowe) huwt. Een tobbende homo, een verslaafde Irak-veteraan en de rivale van de weduwe zorgen voor genoeg onderhoudende verhaallijnen.
Peter van der Lint

Broadchurch (Bol.com)

Iedere detectiveserie steunt op de centrale speurneus en 'Broadchurch' heeft een hele fijne in DS Ellie Miller, gespeeld door Olivia Colman, sinds de serie een ster in Engeland.
De 39-jarige actrice paart een innemend Goldie Hawn-achtig komisch appeal aan een alledaags huisvrouwenuiterlijk en een fantastisch expressief gezicht. Eerder had ze vooral komische rollen, maar in 'Broadchurch' is ze serieus, warm en krachtig, het hart van deze zeer menselijke, verslavend spannende serie.
Miller heeft er in de eerste aflevering de smoor in dat een promotie aan haar neus voorbijgaat, maar veel tijd om te mokken krijgt ze niet. Op het strand van het kustplaatsje wordt de elfjarige loodgieterszoon Danny dood gevonden. Verdriet en wantrouwen scheuren de kleine gemeenschap uiteen.
Jann Ruyters

Louie (Amazon.com)

Sinds zijn scheiding wil het niet zo met het leven. Standup comedian Louie C.K. eet, blowt, masturbeert (allemaal teveel), en is eigenlijk alleen gelukkig wanneer hij op een podium staat, en wanneer zijn twee jonge dochters bij hem zijn.
De prachtige 'Louie', met gastrollen voor mensen als Ricky Gervais en David Lynch, knipoogt soms naar klassieker 'Seinfeld', maar de serie is anarchistischer, filosofischer, ruwer, en bij vlagen ook veel grappiger.
Bovenal doet de innemende roodharige New Yorker iets wat Jerry Seinfeld nog nooit is gelukt: hij ontroert, heel diep zelfs.
Remke de Lange


© RdL
Trouw
20 december 2014