« Levenslessen: Spijkers & SpijkersDe Prooi »

ONLINE GRAZEN IN HET TEKSTLANDSCHAP

9

okt

2013

Over de toekomst van de journalistiek is de laatste jaren heel wat afgesomberd. Toch ziet het er dankzij nieuwe online diensten inmiddels zonniger uit voor de kwaliteitsjournalistiek. Voor nieuwsgierige lezers breken in elk geval gouden tijden aan.

iTunes voor journalistiek!', juichte NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch toen begin september aan de tafel van 'De Wereld Draait Door' Blendle werd gepresenteerd. Blendle is een elektronische kiosk waarin artikelen te vinden zijn uit ondermeer NRC, Vrij Nederland, Quote en De Groene Amsterdammer. De lezer betaalt per artikel.

Fijn: delen
Uitgevers van kranten en tijdschriften zoeken al tijden naar nieuwe verdienmodellen. Artikelen gratis op het web zetten, mag leuk zijn voor een groot publiek, lucratief is het niet. De tijd van alles maar gratis is voorbij. Succesvolle online muziek- en filmdiensten als iTunes, Spotify en Netflix hebben inmiddels aangetoond dat consumenten best willen betalen voor een groot en divers aanbod.

Toeval of niet, dit najaar springen de ondernemingen die journalistieke produkties aanbieden via tablet, notebook of desktop, als paddestoelen uit de grond. Sinds kort is eLinea operatief, dat artikelen uit onder meer OOR en Psyche & Brein in z'n collectie heeft. Bezoekers van eLinea kunnen óf betalen per artikel, óf een abonnement voor onbeperkte toegang nemen.

Voor de breed geïnteresseerde lezer zijn de initiatieven om verschillende redenen goed nieuws. Een van de grootste troeven van online lezen is de mogelijkheid om te delen. Alexander Klöpping, medeoprichter van Blendle: "Er bestond nog geen makkelijke manier om interessante stukken naar bekenden door te sturen. Via Blendle kun je vrienden nu ergens op wijzen: 'Joh, dit is het beste interview met Wouter Bos dat ik ooit heb gelezen'."

Divers grazen
Tegelijkertijd maakt een groot - en betaalbaar - aanbod het een lezer heel makkelijk diverser te lezen, te 'grazen' in het tekstlandschap. Wie nu thuis op de mat één krant en één weekblad ontvangt, kan daarnaast via online diensten van alles lezen wat tot voor kort buiten z'n blikveld viel. Welke Spotify-gebruiker heeft niet allerlei nieuwe bands ontdekt?

Nog een voordeel: je kunt op zoek gaan naar artikelen rond een onderwerp dat je bezighoudt, of het nu Nederlands cabaret, windenergie of Edward Snowden is. Met andere woorden: als consument kun je als het ware je eigen krant of magazine samenstellen.
Vooral in het personaliseren ziet Michel Suikerbuijk, medeoprichter van eLinea, geweldige mogelijkheden. "Spotify is een grote inspiratiebron geweest. Lezers kunnen allerlei favorietenlijstjes bijhouden, rond een onderwerp, of op basis van aanbevelingen van anderen. Of ze volgen een merk, bijvoorbeeld HP/De Tijd.'

Kannibalisatie
Merken zijn vooralsnog belangrijk. Verzameldiensten als eLinea en Blendle vallen of staan op dit moment bij de deelname van betrouwbare merken: media die het filteren van nieuws en verhalen altijd voor lezers hebben gedaan. Vandaar dat veel ogen zijn gericht op de pijlers onder de schrijvende pers: de landelijke dagbladen. Wat gaat de Persgroep doen, uitgever van kranten als Trouw, de Volkskrant, Het Parool en AD?

"Met Blendle zijn we in principe akkoord", zegt commercieel directeur Erik Roddenhof, die namens de Persgroep al geruime tijd met verschillende partijen aan tafel zit. "De Persgroep heeft de afgelopen jaren allerlei eigen digitale ontwikkelingen in gang gezet, maar het concept van social sharing dat Blendle te bieden heeft, hadden we niet in huis."

Het all you can read-model van eLinea ligt nog lastig. Niet alleen de Persgroep, ook andere uitgevers zijn huiverig voor 'kannibalisatie' van hun eigen abonnementen. De relatie met trouwe klanten zetten ze niet graag op het spel. Roddenhof: "We gaan in elk geval niet de inhoud van onze kranten, waarvoor we hard hebben gewerkt, elders goedkoper aanbieden."

Toch sluit Roddenhof niet uit dat de Persgroep uiteindelijk met meerdere partijen zaken zal doen, en dat de lezer via verschillende diensten toegang krijgt tot enorme kranten- en tijdschriftenarchieven. Voor wie wil (blijven) betalen voor journalistiek wordt het er alleen maar leuker op.

Online diensten die elders gepubliceerde artikelen verzamelen en toegankelijk maken:

BLENDLE
Blendle heeft nu zo'n 25 titels, waaronder sterke merken als NRC, Vrij Nederland, De Groene Amsterdammer en Quote. Lezers betalen 15 à 80 cent per artikel (aangeboden in de opmaak van het oorspronkelijke medium), kunnen interessegebieden aangeven en zich laten leiden door suggesties van anderen.
Klinkt veelbelovend, maar enthousiastelingen moeten voorlopig met ruim negenduizend anderen plaatsnemen in een wachtrij: de dienst komt gefaseerd beschikbaar en is pas aan het eind van het jaar algemeen toegankelijk.

ELINEA
De collectie van eLinea omvat ongeveer tachtig titels, waaronder The Optimist, Mo* Magazine en Dierenpraktijken, en stukken van individuele journalisten uit The Post Online Magazine (voorheen De Nieuwe Pers). Lezers kunnen óf per artikel betalen óf een all you can read-abonnement voor tien euro per maand nemen.
eLinea mist nog grote merken, maar de breedte van het aanbod, dat ook werk van cartoonisten, dichters en beeldverhalen van fotobureau Hollandse Hoogte omvat, is wel weer interessant. eLinea kiest voor een eigen opmaak waarmee je als lezer kunt scrollen, swipen en klikken.
Lees uit Dierenpraktijken bijvoorbeeld 'Uiterlijk bedriegt' over ongezonde schoonheidsidealen voor fokhonden.

MYJOUR
Het aanbod van MyJour omvat ongeveer tachtig titels, voornamelijk vakbladen als Emerce, Auto Review, De Automatiseringsgids en iPad Magazine. Als bezoeker betaal je via een prepaidsysteem uit een bundel 'my's'. 1 my is ongeveer 5 cent waard, en een artikel kost 1 à 4 my's.
Via MyJour krijg je ook toegang tot het online sportmagazine Sportschrijvert, gemaakt door een collectief van sportjournalisten.

YOURNALIST
Yournalist is een online dienst die actief voor je op zoek gaat naar artikelen die aansluiten op je interessegebieden. Geef aan dat je nieuws en achtergronden over AZ, Fukushima of Fair Trade-bananen wilt volgen, en Yournalist zoekt met behulp van tekstanalyse en algoritmen stukken die je wellicht graag leest.
Gemak noemt medeoprichter Geert Rutten het grootste voordeel van zijn dienst. Ook hij is nog in gesprek met uitgevers, dus over het precieze moment van lancering durft hij nog niets te zeggen. Over de kosten voor de gebruiker wel: "We streven naar een all you can read-abonnement van 10 à 15 euro per maand."

Onlangs zijn ook online ondernemingen gestart die tegen betaling eigen, oorspronkelijk journalistiek werk aanbieden:


DE CORRESPONDENT
De Correspondent, middels crowdfunding van de grond gekomen en sinds deze week online, levert dagelijks artikelen 'voorbij de waan van de dag'. 'Correspondenten' als Jelle Brandt Corstius en Femke Halsema kijken achter de nieuwsfeiten.
Wie de schrijvers via sociale media volgt, kan hun stukken gratis lezen. Bij wijze van 'proefabonnement' is via de site een artikel van Dick Wittenberg te lezen over het mondiaal toenemend aantal kilometers grensmuren. Abonnees betalen zestig euro per jaar.

FOSFOR
Uitgeverij Fosfor brengt sinds september maandelijks een in de VS al populair concept naar Nederland: de digitale longread is een lang artikel of 'journalistieke novelle' van ongeveer 10.000 woorden, aangekleed met (bewegend) beeld en geluid.
Deze maand schrijft Joris van Casteren in 'De man die naar Mars wilde' over de enkele reis-missie naar Mars die over tien jaar zal plaatsvinden. Longreads kosten 2,99 euro per stuk.


© RdL
Trouw
9 oktober 2013