« TV - KNVB: leuk dat ze meedoenTV - Huilen, lachen of leren »

LIBERACE: GLITTERPIANIST MET TWEE GEZICHTEN

8

aug

2013

Zijn fans vonden het als altijd prachtig, wat Liberace in herfst 1986 deed in Radio City Music Hall in New York. Slechts enkelen zagen dat het slecht met hem ging. “Wat me vooral alarmeerde was dat Liberace, iedere keer wanneer hij het podium even verliet, flinke teugen nam van een zuurstoftank die in de coulissen stond”, zei later een Amerikaanse entertainmentjournalist met backstage toegang. Liberace was 67 jaar, had een jaar eerder te horen gekregen dat hij hiv besmet was, en was sindsdien flink verzwakt door infecties en gewichtsverlies.

Toch kregen de toeschouwers wat ze wilden: de onnavolgbare Liberace vloog, immer glimlachend, in flamboyante uitdossingen door de lucht, speelde tweeënhalf uur lang onvermoeibaar piano (met daarop zijn handelsmerk, een kandelaar) en maakte grapjes met de zaal. Drie maanden later overleed hij. Zijn bijnaam was Mr Showmanship. Mensen vermaken was zijn hoogste doel en grootste plezier.

Zwemdbad met pianothema

Wladziu Valentino Liberace, in 1919 in Wisconsin geboren binnen een Italiaans-Pools gezin, rammelde, aangemoedigd door zijn muzikale vader, al met peutervingers op de pianotoetsen. Muzieklessen verfijnden zijn techniek en als tiener was hij in lokale zalen een graag gehoorde speler van klassieke muziek.
Zodra hij zijn professionele bakens verzette kwam hij erachter dat zijn pianospel niet uitzonderlijk was, maar hij ontdekte wel een andere kracht: interactie met zijn publiek. Toen aan het einde van een concert iemand met een verzoeknummer kwam - 'Three Little Fishes', een populair radiohitje - gaf Liberace er een ‘Bach-draai’ aan. De zaal ging plat.

Vanaf begin jaren vijftig groeide hij uit tot de best betaalde entertainer ter wereld dankzij optredens in Las Vegas, op het nieuwe massamedium televisie, en in uiteenlopende commercials (die leverden hem zowel een Cadillac als een zwembad met zwart-wit pianothema op). De man die was opgegroeid met de Grote Depressie vroeg - en kreeg - in 1954 50.000 dollar om in Las Vegas het nieuwe casino The Riviera te openen.

Voor een hedendaagse kijker die op YouTube oude beelden ziet van Liberace is het verleidelijk te denken dat de man in glitterpakken en bontmantels één grote knipoog maakte naar de goede verstaander binnen (of buiten) de gay community, over de hoofden van zijn naïeve, grotendeels vrouwelijke bewonderaars heen.
Het beeld dat Darden Asbury Pyron in de biografie ‘Liberace: An American Boy’ (2000) schetst, is genuanceerder. Liberace was een culturele excentriekeling, geen rebel. Maatschappelijk en politiek conservatief, was Liberace geen man van verzet, revolutie of alternatieve levenstijl, schrijft de biograaf.

Ideale schoonzoon
Wel had hij twee gezichten. Privé was Lee, zoals zijn omgeving hem noemde, een huiselijk type, dat zich omringde met keffende hondjes en aantrekkelijke mannen. Onder hen de veel jongere Scott Thorson, vanaf eind jaren zeventig vijf jaar lang zijn minnaar en persoonlijk assistent, en schrijver van de memoire ‘Behind the Candelabra’, waarop de gelijknamige film is gebaseerd. Thorson omschrijft Lee als een seksueel agressieve, onverzadigbare man, dol op porno en kinky seks.
Publiek was Liberace een opgewekte, welgemanierde man die met zijn wat jongensachtige, nasale stem charmant overkwam. De ideale schoonzoon die in interviews doodleuk filosofeerde over zijn droomvrouw (chic gekleed en goedgekapt, 'grove taal vind ik een afknapper''), en tijdens shows dikwijls zijn moeder, in de zaal aanwezig, in het zonnetje zette.

Muziek verbond de twee gezichten. De piano vormde al vroeg een veilig expressiemiddel voor het jongetje dat opgroeide in een niet erg harmonieus gezin. Als tiener viel hij met zijn voorliefde voor mooie kleren in smalltown America uit de toon, maar 'muziek trok mensen als een magneet naar me toe' zei hij in 1974 in een televisieinterview.
Michael Douglas als Liberace in 'Behind the Candelabra'

Zo zou het blijven. Terwijl talloze vrouwen, meisjes en homomannen hem adoreerden (en macho’s, waaronder journalisten, hem soms venijnig onderuit haalden) was Liberace de creator en fijnslijper van zijn publieke imago. Liet hij een camera rondneuzen in een van zijn barokke paleisjes vol marmer, antiek en verzonken bubbelbaden, dan zorgde hij er ook voor dat er even een kortgerokte dame in beeld kwam. Laf? Ook slim. Liberace, bigger than life, maakte zichzelf ongrijpbaar. Hij snapte: zonder mystiek geen ster.

Panisch over pruik
Officieel is Liberace altijd in de spreekwoordelijke kast gebleven. Een tragische figuur, slachtoffer van zijn tijd, plegen we nu te denken. Toch vormde de piano een paspoort naar misschien wel het beste van twee werelden. Het is de vraag of Liberace in voortdurende angst leefde ontmaskerd te worden. Ja, hij spande rechtszaken aan om roddels over zijn geaardheid de kop in te drukken. Tegelijkertijd waren hij en Thorson dag en nacht samen. Ook in het openbaar, zoals in pornoclubs waar mannen kwamen voor anonieme seks en Liberace met rode konen rondliep.
Biograaf Pyron suggereert dat Liberace een stuk panischer deed over de geheimhouding van zijn pruik dan over zijn seksualiteit.

Zegt het niet veel over onze tijd dat we een stevig afgeschermd privéleven nu als tragisch beschouwen? In hedendaags Amerika hadden Liberace en Thorson misschien een huwelijkscontract en adoptiekinderen gehad, suggereert ‘Behind the Candelabra’ impliciet.
Maar een ster die zo strak het beeld regisseert dat de buitenwereld van hem mag hebben, is andersom een zeldzaamheid geworden. En kom bij wannabe Liberace-erfgenamen als de Toppers maar eens om mystiek.


© RdL
Trouw
8 augustus 2013