« TV - Op zoek naar pijnTV - Stuk »

TV - HET ONZICHTBARE ZICHTBAAR

6

jun

2011

Migratie is politiek zo’n beladen term geworden dat het zelden meer gaat over de betekenis van het woord: je spullen pakken, wortels lostrekken en in een ander land gaan wonen.
In ‘Uitgesproken’ zagen we hoe de familie Karim dat had gedaan. Acht jaar eerder naar Nederland gevlucht, zijn de gezinsleden onlangs gedwongen teruggekeerd naar Irak. Onze regering had een ‘zorgvuldige’ afweging gemaakt: het land van herkomst is veilig.

Van Dronten naar een kapotgeschoten wijk in Kirkuk blijkt een grote overgang. De jongste jongen hoopt iedere ochtend weer wakker te worden in Nederland, de oudste zoon had juist zijn blonde liefje ten huwelijk gevraagd. En dan hun zussen... Goedgebekte tienermeiden die zich nu gesluierd kapot vervelen, terwijl ze in Nederland op school zaten en toekomstplannen maakten. De ene wilde modeontwerpster worden. Het gezin vreest bloedwraak en zou daar aan kunnen ontkomen door de meisjes uit te huwelijken.

Verslaggever Sinan Can stuurde met retorische vragen als ‘Je wilt eigenlijk weer terug naar Nederland?‘ ongegeneerd aan op sentiment en vergat op cruciale momenten verder te vragen: hoe kan het dat de jongste jongens hun moedertaal zo slecht beheersen dat ze nu niet meer naar school kunnen? Maar de reportage gaf wel een ontluisterend, waardevol kijkje in de praktijk van Nederlands politiek beleid die doorgaans buiten beeld blijft.

Het onzichtbare zichtbaar maken, dat doet ook de documentaireserie ‘De IJzeren Vogel’, een mooi staaltje orale geschiedenis. De echtgenotes van eerste generatie Turkse en Marokkaanse immigranten vormen een maatschappelijk zwijgzame en onzichtbare groep, maar in deze serie vertellen zij met ontroerende openhartigheid over hun leven. De eerste aflevering, uitgezonden op een onzalig tijdstip midden op de zonnige zaterdag, ging over het huwelijk.
Dat was voor allen gearrangeerd en onvrijwillig begonnen, en werd er door de verhuizing naar Nederland niet makkelijker op. Man en gezin werden soms pas na jaren herenigd, en de vrouwen zagen hun relatie dikwijls bedreigd door Nederlandse vrouwen, ‘gek op mannen met zwart haar’. Een van hen had net zo’n simpele, verloren droom als de geremigreerde Irakese: ze had verpleegster willen worden.

Veel verborgen pijn, heimwee en eenzaamheid zie je op de gezichten van deze bejaarde vrouwen, maar ook trots, kracht en vrolijkheid over een bestaan in een vreemd land. Een 73-jarige Turkse vertelde hoe aanvankelijk zij de boodschappentassen sjouwde, totdat haar man op z’n kop kreeg van een Nederlandse winkelierster. “Daarna droeg hij ze altijd”, schaterde ze. Ze kijkt terug op een gelukkige tijd met hem.

Dit zijn mooie, kleine menselijke verhalen, verteld door vrouwen die in het maatschappelijk debat nogal eens worden gereduceerd tot ‘hoofddoekjes’, maar tegen een hoge persoonlijke prijs een wezenlijke bijdrage hebben geleverd aan de arbeidskracht waar de Nederlandse overheid destijds om zat te springen.

Politiek en persoonlijke levens zijn altijd met elkaar verweven: de steentjes waarmee mensen hun bestaan opbouwen hebben de kleur van hun omgeving. Als kijker vrees je voor de toekomst van de familie Karim. Het zou mooi zijn om over dertig jaar te kunnen zien hoe het ze is vergaan.


© RdL
Trouw
TV Rubriek
6 juni 2011