« New Yorkse brandweerman Pat SullivanPrada New York Epicenter »

VERONTREINIGDE LUCHT ROND GROUND ZERO

23

jan

2002

De terroristische aanslagen op 11 september waren niet alleen een politieke, economische en psychologische ramp, maar hebben mogelijk ook verstrekkende gevolgen voor het milieu.
Talloze Newyorkers kampen met fysieke klachten, veroorzaakt door de branden die maandenlang op ground zero hebben gewoed en nagesmeuld. Volgens de autoriteiten is er geen reden voor bezorgdheid. Maar velen denken er anders over.

Op de hoek van Broadway en Barclay Street, precies tussen het stadhuis van New York en ground zero in, staan drie asbestwerkers in winterse kou te wachten voor de deur van een rijdende kliniek. De kliniek, afgelopen week geopend, is speciaal geïnstalleerd voor dagarbeiders die na 11 september werden ingezet bij het schoonmaken van de gebouwen rond het voormalige World Trade Center.

William Mawyin (27), Humberto Farfan (63) en Carlos Cedeño (38) alledrie afkomstig uit Ecuador, werkten tussen half september en eind december in een met stof en as overdekt kantoorgebouw pal naast ground zero. Gedurende die maanden ontwikkelden ze alledrie dezelfde klachten: ademhalingsmoeilijkheden, hoofdpijn, geïrriteerde ogen, pijn in de borst, slapeloosheid en gewichtsverlies.

Als ervaren asbestwerkers droegen ze de juiste bescherming, zoals goede stofmaskers. “Maar alleen binnen, tijdens het werk” zegt Mawyin, die van het drietal het best Engels spreekt. “Niet als we naar buiten gingen om te eten.” Nu het werk achter de rug is gaat het iets beter met ze, maar toen ze hoorden dat ze zich hier gratis kunnen laten onderzoeken kwamen ze onmiddellijk op de tot medische spreekkamer omgebouwde camper af, waar artsen bloed afnemen en hun klachten aanhoren. “Ik heb geen verzekering,” licht Mawyin toe. “Ik heb drie doktersbezoeken zelf moeten betalen en het enige wat de arts die naar mijn gehoest luistert kan bedenken, is dat ik verkouden ben.”

In de eerste vier dagen hebben zo’n zeventig mensen zich laten nakijken, vertelt Omar Henriquez, die namens de New York Committee for Occupational Safety en Health, de gemeentecommissie voor arbeidsveiligheid en -gezondheid, het projekt begeleidt. Onder hen zijn veel Latijns-Amerikaanse - al dan niet illegale - immigranten die onverzekerd en niet aangesloten bij een vakbond zijn en nauwelijks toegang hebben tot medische zorg. Henriquez: “Als blijkt dat ze door arbeidsomstandigheden ziek zijn geworden dan hebben ze recht op medische hulp, ongeacht hun legale status.”

Die arbeidsomstandigheden zijn in sommige gevallen ronduit slecht geweest. Een 40-jarige man afkomstig uit Colombia die juist de camper heeft verlaten vertelt in gebroken Engels dat hij gedurende twee maanden zonder enige bescherming stof heeft verwijderd. Hij laat enthousiast een stofmasker zien dat hij binnen heeft gekregen.

Henriquez is sceptisch over de geruststellende geluiden die autoriteiten vanaf het begin hebben laten horen over de gezondsheidsrisico’s in lower Manhattan. “Ik ben geen expert, maar denk je dat twee gebouwen van 110 verdiepingen hoog, met daarin asbest, glasvezel, computers, tapijt, verf, meubels, electriciteitskabels en wat al niet, in vlammen kunnen opgaan en instorten zonder dat dat effect heeft op de lucht hier? Ik geloof er niets van.”

Maar reguliere artsen weten zich volgens hem vaak geen raad met de problemen waarmee mensen sinds 11 september kampen. Wanneer een langslopende vrouw die een straat verderop werkt en naar eigen zeggen al maanden hoest, hem vraagt of ze zich ook mag laten nakijken, moet hij haar teleurstellen. Maar hij drukt haar op het hart een bedrijfsarts te bezoeken. “Die sturen je niet weg met een antibiotica-kuur of een hoestdrankje, maar vragen naar de omstandigheden waarin die klachten zijn begonnen.”

De U.S. Environmental Protection Agency (EPA), het departement voor milieuzaken, heeft in de afgelopen maanden meer dan 3500 testen uitgevoerd naar de kwaliteit van de lucht op en rond ground zero. Vlak na de ramp al waren de bevindingen volgens de EPA niet alarmerend en sindsdien is de lucht alleen maar beter geworden. Evengoed heeft men vanaf het begin iedereen die zich binnen het getroffen gebied begeeft sterk aangeraden zich met stofmaskers te beschermen.

Vrijgekomen asbest dat zich in de World Trade Center-gebouwen bevond vormde zelfs in het begin geen direct gevaar. “We raadden mensen die naar hun appartementen terugkeerden aan professionele hulp in te schakelen bij het schoonmaken of, als ze slechts bescheiden hoeveelheden stof aantroffen, het met vochtige doeken weg te halen”, zegt Mary Mears, een woordvoerster van de Newyorkse afdeling van de EPA.
In samenwerking met de gemeente heeft de EPA zo snel mogelijk het alomaanwezige stof van straten en gebouwen in lower Manhattan verwijderd. Gecombineerd met het natspuiten van vrachtwagens die puin afvoeren en het laten wassen van werkers en hun kleding die ground zero verlaten, is het verspreidingsrisico van asbest - alleen gevaarlijk wanneer het zich in de lucht bevindt - volgens de EPA minimaal.

Maar veel bewoners van lower Manhattan zijn er niet gerust op. Op diverse plekken hebben huurders zich verenigd in huurstakingen uit protest tegen eigenaren die hun panden na 11 september niet adequaat hebben laten testen en schoonmaken. Dat lijkt een taak van de gemeente, maar bij de New York City Department of Health, de gemeenteafdeling voor volksgezondheid, reageert woordvoerder Greg Butler afwijkend op de vraag waarom de lokale overheid niet voor uitgebreidere schoonmaakakties zorgt. “Waarom zou de gemeente verantwoordelijk zijn voor iets wat de EPA al doet?” vraagt hij.

Dit is precies waar bewoners over klagen: met hun zorgen worden ze dikwijls van de EPA naar Volksgezondheid en weer terug gestuurd. Ondertussen menen ze dat hun daken en dakterassen nog niet stofvrij zijn en vormen vooral ventilatie- en airconditioningsystemen een grote bron van zorg. Soms huren bewonerscomite’s zelf onafhankelijke onderzoeksteams in die ventilatiebuizen en schachten testen op de aanwezigheid van gevaarlijke stofdeeltjes die zich gemakkelijk door het hele gebouw kunnen verspreiden.

De resultaten van die testen komen lang niet altijd overeen met die van de EPA, zegt Joel Kupferman, directeur van de New York Environmental Law and Justice Project, een niet-commerciële instelling die milieuproblemen onderzoekt en bij de overheid aan de kaak stelt. Kupfermans instantie liet eigen testen uitvoeren in een appartementencomplex waar bewoners klaagden over ondermeer astma-aanvallen, hoofdpijn en piepende ademhaling. De onderzoekers troffen er asbest 555 keer hoger dan toegestaan en glasvezel in zorgwekkende hoeveelheden aan. Maar de EPA betwist de toegepaste testmethodes en kon in hetzelfde gebouw geen alarmerende toestanden ontdekken.

Kupferman beweert dat de EPA en de lokale overheid informatie achterhouden. Zo werden onderzoeksresultaten die in de eerste weken wezen op verhoogde concentraties dioxine, pcb’s, chromium en lood op en rondom de rampplek, pas eind oktober, na juridische druk van zijn kant, door de EPA bekend gemaakt. Volgens Kupferman hebben de autoriteiten onterecht stelselmatig geruststellende berichten naar buiten gebracht.

“Onmiddellijk na de ramp stonden er artsen klaar om te vertellen dat alles in orde was, zelfs nog voordat er betrouwbare data beschikbaar waren” briest Kupferman, die geen enkel vertrouwen lijkt te hebben in de Newyorkse politici. “De [voormalige] burgemeester kreeg allerlei onderscheidingen voor het feit dat hij de stad zo snel weer op de rails heeft gekregen, maar er wordt voorbij gegaan aan het feit dat er meer aan de hand is.”

Dat er iets aan de hand is valt nauwelijks te ontkennen. Een kwart van de Newyorkse brandweerlieden heeft ademhalingsproblemen of kampt met wat de ‘ground zero-hoest’ wordt genoemd. Bij een aantal mensen dat op ground zero werkt - en regelmatig wordt gecontroleerd - werd onlangs een verhoogd kwikgehalte in het bloed aangetroffen.

Dr. Len Horovitz, een longspecialist verbonden aan het Manhattan Eye, Ear & Throat Hospital vertelt dat hij na de ramp een aanzienlijke toename zag van patiënten met ademhalingsmoeilijkheden, pijn in de borst, piepende ademhaling en bronchiale kramp.
Maar dat is voor hem nog geen reden voor paniek. “Die klachten zijn te verwachten bij zo’n grote brand, gecombineerd met de brandstoffen aan boord van de vliegtuigen en de chemicaliën die zijn gebruikt om de branden te doven.” Nu de vuren eenmaal uit zijn, zijn de klachten volgens hem afgenomen. Ernstige zorgen over mogelijk vrijgekomen schadelijke stoffen maakt hij zich vooralsnog niet. “Het was geen chemische opslagplaats, het waren gewone gebouwen.”

Niet iedereen die de afgelopen tijd regelmatig in lower Manhattan is geweest heeft fysieke problemen. In Brady’s Tavern, een kroeg vier straten ten noorden van het voormalige WTC-terrein, waar op deze winterse middag een ploeg bouwvakkers zit te lunchen met hamburgers en veel bier, klinken geen klachten. Jim, een jonge bouwvakker, heeft meerdere malen op ground zero gewerkt maar ondervond aan het eind van de dag nooit problemen en zijn collega’s evenmin. “Degenen die nu wel klachten hebben lijken vooral mensen te zijn die er dag in dag uit zijn geweest.”

Zelfs al zouden individuele gevaarlijke stoffen niet boven toelaatbare niveaus uitkomen, dan valt nog niet met zekerheid te zeggen wat de mogelijke effecten van de combinatie van die substanties kunnen zijn. De intensiteit en omvang van de ramp en het verspreidingsgebied van rook en stof is zo groot dat experts niet kunnen voorspellen wat de gevolgen op langere termijn zullen zijn.
Om die reden hebben verschillende medische onderzoekscentra in New York initiatieven tot grootschalige studies genomen. De Mount Sinai School of Medicine is begonnen met het verzamelen van gegevens van zwangere vrouwen die zich op 11 september in de buurt van het World Trade Center bevonden. The New York Academy of Medicine is gestart met het aanleggen van een databestand van iedereen die zelfs maar een dag op ground zero heeft gewerkt.

De voortdurende onzekerheid is voor veel bewoners van Battery Park City en TriBeCa, respectievelijk ten westen en noorden van ground zero gelegen buurten, een kwelling. Sommigen blijven optimistisch en proberen er het beste van te maken. Zo probeert een groep actieve ouders 1 miljoen dollar te verzamelen voor de installatie van een overdekte speelplaats, een opblaasbare tent die lokale kinderen de komende jaren een beschermde recreatie- en sportruimte moet bieden.

Anderen nemen geen risico. Veel ouders die na hun evacuatie nog niet zijn teruggekeerd, twijfelen of ze de plattelandsgemeentes in de omgeving van New York weer zullen verruilen voor de stad. Ze willen wel, maar de tegenstrijdige berichten over de risico’s in hun voormalige buurten weerhouden hen ervan.

©RdL
Trouw
23 januari 2002