« Prada New York EpicenterMirroring Evil - tentoonstelling Jewish Museum »

9/11 DOCUMENTAIRE GEBROEDERS NAUDET

12

mrt

2002

De rampzalige gebeurtenissen in New York op 11 september mogen dan door ontelbare camera’s zijn vastgelegd, dat wil niet zeggen dat al die beelden al zijn gezien. De documentaire ‘9 11’, in Amerika uitgezonden ter gelegenheid van de eerste officiële herdenking van de ramp, blijkt uniek materiaal te bevatten.

‘9 11’ werd gemaakt door twee Franse broers die afgelopen juni juist waren begonnen aan een documentaire waarin ze een beginnende Newyorkse brandweerman volgden in een kazerne nabij het World Trade Center. Op 11 september bevonden Jules en Gedeon Naudet, zelf al sinds 1989 woonachtig in New York, zich zodoende in een unieke positie toen hun stad werd aangevallen. “We waren blijkbaar uitverkoren om getuige te zijn” zegt Jules lakoniek in zijn eigen film.

Televisiezender CBS kocht de rechten op het videomateriaal dat de Naudets op die dag draaiden en liet ze het bewerken tot een twee uur durende documentaire die zonder commerciële onderbrekingen afgelopen zondag voor het eerst werd vertoond. Voor velen mag dat een gepaste manier zijn om de gebeurtenissen, precies zes maanden geleden, te herdenken, er was ook protest.

Bij nabestaanden van slachtoffers ontstond grote bezorgdheid over mogelijke grafische beelden en exploitatie van de ramp. Maar grafische beelden ontbreken in ‘9 11’. Of de gebroeders Naudet daarover beschikken is niet duidelijk (ze zeggen van niet), maar ‘9 11’ is voor alles een sobere, patriottische ode aan de 343 brandweerlieden die op 11 september het leven lieten.
Robert De Niro noemt in zijn inleiding van de beelden de heldhaftigheid van New Yorks Bravest en de documentaire wordt onderbroken door spotjes van een fonds voor kinderen van gevallen brandweermensen. Wat invalshoek betreft ontstijgt de film dus niet de bovenmatige aandacht die de afgelopen maanden al onophoudelijk op de rol van het brandweercorps is gevestigd.

Jules Naudet (28) reed op 11 september mee in een brandweerauto op weg naar een gaslek. Juist wanneer de brandweerlieden op straat het lek controleren klinkt er een enorm lawaai. Jules richt zijn camera omhoog en legt volkomen toevallig, en als een van de zeer weinigen, vast hoe het eerste vliegtuig de noordelijke toren binnenvliegt.
Even later bevindt hij zich in de lobby van de noordelijke toren. Daar filmt hij beelden die met de kennis die televisiekijkers nu hebben even frustrerend als schokkend zijn. In een mum van tijd verzamelen zich er tientallen brandweerlieden die vol goede moed hun apparatuur opbinden en aan een krankzinnige, voor velen fatale, klimpartij beginnen.

Pas wanneer ernaast de tweede toren door een vliegtuig wordt getroffen ontstaat er grote onrust. Tientallen brandweermensen praten gespannen in walkietalkies en telefoons, wanhopig op zoek naar informatie, orde en contact met collega’s. Terwijl buiten al miljoenen mensen aan de buis gekluisterd zitten hebben deze mensen geen idee wat er werkelijk gaande is.
De duidelijkste indicatie van de hel die zich tachtig verdiepingen hoger afspeelt is niet te zien maar te horen. Met enige regelmaat klinken er buiten weerzinwekkende klappen van mensen die hebben gekozen te springen.

Gedeon Naudet (31) bevond zich in de kazerne waar hij de dagelijkse bezigheden van de brandweerman in opleiding vastlegde toen de hel losbrak. Op zoek naar zijn broer filmde hij op straat de reacties van ongeloof en paniek. Deze beelden zijn op zichzelf minder uniek, maar het is de vervlechting van Jules’ verhaal en dat van Gedeon die samen een fascinerend verslag van die eerste uren oplevert met de spanning van een goede speelfilm.
De hele ochtend leven de Naudets met de angst dat de ander is omgekomen. Pas wanneer beiden ongedeerd naar de kazerne zijn teruggekeerd kunnen de broers elkaar huilend in de armen vallen.

©RdL
Trouw
12 maart 2003