« Union SquareNederlanders in New York na 9/11 »

DE PSYCHOLOGISCHE KLAP VAN 9/11

27

sep

2001

De neurotische New Yorker die eindeloos babbelend bij de psychiater op de sofa ligt levert in films, zoals van Woody Allen of komedies als ‘Analyze This’, een vrolijk beeld op. Maar de werkelijkheid is, sinds 11 september, anders. Veel New Yorker hebben sinds de terroristische aanslagen ernstige psychische problemen.

Afgelopen week liet CNN weten dat in de nasleep van de terreur 7 op de 10 Amerikanen last hebben van neerslachtigheid en 1 op de 3 met slaapproblemen kampt. In New York, waar veel mensen de weg naar psychiaters, therapeuten en alternatieve hulpverleners wel weten te vinden, is de vraag naar psychische hulp op dit moment overweldigend. ”Ik heb sinds de ramp zeven dagen per week gewerkt,” zegt Mary M. Frederick, een psychologe met een praktijk in Greenwich Village.

De meest voorkomende klachten zijn gevoelens van onzekerheid, woede, angst, verlies en verdriet, afgenomen eetlust en slapeloosheid. Dat zegt Ronnie M. Hirsh, hoofd van Manhattan Counseling & Psychotherapy Associates. De aanwezigheid van de media bij de ramp draagt daar volgens hem aan bij. “De gebeurtenissen zijn zo uitgebreid op televisie verbeeld, mensen doen er alles aan die beelden weer uit hun hoofd te krijgen.”

Frederick ziet hetzelfde bij haar clienten. “Ik heb nooit eerder zulk vreselijk verdriet gezien. Mensen die familie of vrienden hebben verloren vragen zich af hoe hun gelieven zijn gestorven. Sommigen zullen nooit een lichaam zien waarvan ze afscheid kunnen nemen. Op basis van de beelden die ze hebben gezien en de informatie die beschikbaar is, stellen ze zich de meest afgrijselijke situaties voor. Ik hou ze voor dat we het simpelweg niet weten. En als je het niet weet waarom zou je dan aan het ergste denken? Misschien zijn ze heel snel, zonder dat ze het beseften, overleden.”

Frederick zegt dat iedereen in haar praktijk, die zo’n honderd clienten omvat, is geraakt door de gebeurtenissen. “Ik heb slechts drie mensen gesproken die geen blijk gaven van verdriet of andere gevoelens. Dat zijn mensen die in het algemeen niet in staat zijn emoties te uiten.”

De hulpverleners zijn er van overtuigd dat iedere New Yorker een vorm van hulp moet zoeken. Of het nu gaat om een uitvoerig gesprek met vrienden, een massage of langduriger professionele begeleiding. “Iedereen moet contact zoeken met andere mensen”, meent Wendy S. Lipson, gespecialiseerd in reiki, een manuele genezingstherapie.
Frederick is het daarmee eens. “Onze grootste vijand op dit moment is het vermogen ons te isoleren. Om te overleven in een stad met acht miljoen inwoners leren New Yorkers zich af te schermen van andere mensen. Maar die training kan ons nu opbreken. Het wegstoppen van angst kan verstrekkende gevolgen hebben. Ik zie mensen die een alcohol-of drugsverslaving te boven waren gekomen, nu worstelen met de neiging terug te vallen in oud gedrag."

Volgens haar zijn veel mensen door de rampzalige gebeurtenissen geconfronteerd met eerdere problemen of trauma’s uit hun jeugd. “Mensen die niet zijn beschermd door hun ouders toen ze als kind seksueel werden misbruikt, ervaren die angst opnieuw nu de overheid niet in staat is geweest haar burgers te beschermen. Ze voelen zich heel onveilig.”

Alledrie gebruiken hun expertise om de stad te helpen. Frederick behandelt mensen die haar benaderen met posttraumatische verschijnselen, gratis. Hirsh - wiens praktijk de eerste week onbereikbaar was omdat die zich in de afgesloten zone bevond - is onmiddellijk na de aanslagen met een ambulance meegereden naar het rampgebied. Hij werkt al jaren samen met de politie en traint agenten in het omgaan met aangrijpende gebeurtenissen. “Toen ik er aan kwam zag ik een politieman die door het instorten van de eerste toren was gescheiden van zijn collega’s. Ik heb hem gekalmeerd en ervoor gezorgd dat hij werd herenigd met andere bekenden. Later ben ik naar politiebureaus gegaan om met agenten te praten over wat ze hadden meegemaakt en gezien.”

Lipson heeft deze week een aantal uren vrijwillig gewerkt in het Family Center, een aan de westkant van Manhattan ingericht crisiscentrum waar familieleden van vermisten en reddingswerkers emotioneel op adem kunnen komen. Ze is van plan er de komende tijd wekelijks naartoe te gaan. Alleen geregistreerde, bonafide therapeuten mogen daar hun diensten aanbieden. Tijdens behandelingen mogen ze hooguit hun naam prijsgeven en laten weten wanneer ze opnieuw aanwezig zullen zijn. Reclame maken voor hun praktijk, zelfs het verstrekken van een business kaartje is onder geen beding toegestaan.

Volgens Lipson zitten de direct betrokkenen nu in een overgangsfase. “Hoop is aan het vervagen. En reddingswerkers beginnen aan een gruwelijke fase waarin ze lichamen zullen bergen die in staat van ontbinding verkeren. Ik heb een reddingswerker gezien die nauwelijks kon eten, drinken of slapen.”
Ook andere New Yorkers zullen verschillende emotionele fases doormaken, denkt ze. “Nu wil iedereen graag hier zijn om te helpen of bij elkaar te komen. Niemand denkt erover de stad te verlaten. Maar New York blijft een gevaarlijke plek. Er hoeft maar iets te gebeuren en mensen zullen misschien op de vlucht slaan.”

Hoe moeten New Yorkers hun levenspatroon van voor die 11e september nu weer oppakken? Hirsh zegt verbaasd te zijn dat afgelopen weekend tijdens een grootschalige gebedsbijeenkomst in het Yankee stadium, de vlag die tot dat moment halfstok hing weer werd gehesen. “Ik vond dat prematuur”, zegt hij. “Veel mensen zijn er nog niet aan toe hun leven te hervatten.”

Frederick echter meent dat het heel belangrijk is dat mensen dat wel zo veel mogelijk proberen. Hoe snel dat zal gaan hangt volgens haar ondermeer af van de plek waar mensen zich bevinden. “In uptown Manhattan kan het leven binnen een paar weken weer vrijwel normaal zijn. Maar mensen die downtown wonen of werken zullen nog heel lang dagelijks worden geconfronteerd met de puinhopen van de ramp en de verdwenen Twin Towers. Duizenden kantoorruimtes bieden uitzicht op ground zero. Mensen die daar werken proberen we met taxi’s en onder begeleiding van vrienden weer terug te laten keren. Sommige mensen zullen alleen in andere ruimtes, met een ander uitzicht, weer aan het werk kunnen gaan.”

Lipson, die nauwelijks feducie heeft in haar president, denkt dat het helingsproces sterk afhangt van de komende stappen van de Amerikaanse regering. “Het ligt er aan of Bush met zijn macho ‘dead or alive’-onzin in staat wordt gesteld stomme dingen te doen of zich aan de scenario’s houdt die anderen voor hem schrijven.”

Hoe dan ook, het land is volgens haar veranderd. De wond die is geslagen in de Amerikaanse psyche valt niet te genezen, hooguit te accepteren. “Een boom die is beschadigd groeit vervolgens een andere kant op. Maar hij groeit wel door. Zo is het ook voor Amerikanen. We zullen nooit meer dezelfde zijn, maar we blijven in beweging.”

©RdL
Trouw
27 september 2001