« Na 9/11 - de hulpverleningWall Street weer open »

NA 9/11 - DE EERSTE ZONDAG

17

sep

2001

Om half acht ‘s ochtends zitten in de metro talloze mensen de bijbel te lezen. Een vrouw verdiept zich in een handzaam boekje met een verzameling bijbelteksten rond de vraag ‘Hoe ga ik om met angst’. Het is geen ongewoon gezicht in de New Yorkse metro, waar veel forenzen hun reistijd besteden aan spirituele geschriften. Amerikanen zijn een religieus volk.

De eerste zondag na de ramp die New York vijf dagen geleden heeft getroffen, heeft een speciale betekenis. De meeste kerken zijn vanaf dinsdag open geweest en hebben vandaag meerdere speciale diensten op de agenda staan. In The Fifth Avenue Presbyterian Church in midtown Manhattan vindt de eerste dienst om negen uur plaats.

Dominee Randolph Weber meent, voorafgaand aan de bijeenkomst, dat de betekenis van godsdienst in deze situatie vooral “troost en gemeenschapsgevoel” is. “Mensen komen bij elkaar en zien dat ze niet alleen zijn in hun verdriet.” De kerk heeft geen van haar 3200 leden verloren, maar veel mensen benaderen hem om te praten over de schuldgevoelens waarmee ze worstelen, dat zij wel en anderen niet zijn blijven leven.

Een jong stel zit in een van de banken van de voor driekwart gevulde kerk en onderschrijft juist nu het belang van samenzijn. De man beschouwt een mogelijk op handen zijnde oorlog niet als een religieus conflict, ondanks het feit dat leiders van de Taliban hun volk op dit moment voorbereiden op een jihad. “Zij draaien het om. Dit is niet begonnen omdat Amerikanen hun Arabische medeburgers eruit willen gooien. Dit heeft niets te maken met religie.”

Tijdens de dienst vertelt dominee Thomas Tewell hoe de deuren van het gebouw dinsdagochtend onmiddellijk werden geopend om mensen, sommigen overdekt door bloed, te laten bidden of simpelweg hun verhaal te doen. In zijn preek, die hij ‘The weakest link’ heeft genoemd, spreekt hij zijn verbijstering uit over een juist begonnen televisieprogramma met dezelfde titel, “een soort kruising tussen Survivor en Who wants to be a millionaire”, waarbij teams hun zwakste leden afstoten.

Hij staat uitgebreid stil bij de betekenis van sterk en zwak. “We willen allemaal sterk zijn. Maar kracht valt niet af te meten aan hoeveel geld je hebt, hoeveel macht je hebt of hoe hoog het gebouw is waar je in zit. Dit is niet het moment om sterk te zijn, dit is het moment om de kracht van God en het samenzijn te accepteren.”

Dominee Weber benadrukt de kwetsbaarheid, in een ramp als deze, van het menselijk lichaam, dat, zeker door veel New Yorkers, zo wordt gekoesterd om het maar zo lang mogelijk mooi en aantrekkelijk te laten zijn. Die ironie valt onmiddellijk weer op wanneer je de hoogst modieus geklede kerkgangers even later het gebouw ziet verlaten en Fifth Avenue opstappen. De straat, waar banieren met de tekst ‘New York City modehoofdstad van de wereld’ wapperen, is met winkels als Tiffany & Co., Gucci, Elizabeth Arden en de Trump Tower een symbool van menselijke ijdelheid.

De Cathedral of St. Patrick is vandaag een spektakel. De wereldberoemde kathedraal, een geliefde attractie voor toeristen, is overvol. Buiten slepen politiemensen met dranghekken en hebben televisieploegen zich opgesteld, binnen branden honderden kaarsjes.
Terwijl de meeste mensen de mis volgen via de twaalf beeldschermen die de afstand tot het altaar overbruggen speelt achterin de kathedraal een uitgelaten peuter met de kaarsjes en aansteekhoutjes. De omstanders, waaronder haar moeder die een Amerikaanse vlag om haar hoofd heeft geknoopt, laten het maar zo.

In St. Bartholomew’s Church gaat dominee William Tully dieper in op de implicaties van de terroristische aanval op de stad. Hij roept zijn toehoorders op terug te gaan naar de essentie van hun geloof. “Ga na waar je nu precies in gelooft. En lees niet alleen het geschrift, handel er ook naar.”

Hij verwijst naar een incident, afgelopen week, op een middelbare school in New York waarbij een 17-jarig moslim meisje werd lastiggevalen door medescholieren. Haar leraar suggereerde dat ze haar hoofddoekje zou kunnen afdoen. Het hoofd van de school liet haar weten dat ze misschien beter een paar dagen thuis kon blijven. “Ik zou willen dat iemand met een beter idee was gekomen” zegt Tully. “Is dit niet precies het probleem? Had niet iemand de gelegenheid kunnen aangrijpen om over tolerantie te praten? Wat heeft het voor zin om kinderen op de wereld te zetten als ze niet vrij kunnen zijn in wat ze geloven?” “Christus zei, ‘bemin niet alleen je vrienden maar ook je vijanden’”, vervolgt hij. “Ga daar mee aan de slag. Probeer te achterhalen wat andere mensen beweegt.”

Het zijn misschien wel de meest verstandige woorden die een spiritueel leider in deze tijden van verwarring en uiteenlopende emoties kan uitspreken. In elk geval vele malen constructiever en veel meer in overeenstemming met de pijlers van de Amerikaanse democratie dan recente uitlatingen van de rechts-radicale televisie-evangelisten Jerry Falwell en Pat Robertson, die de aanslag op 11 september als goede aanleiding zagen hun eigen stokpaardjes weer eens te berijden.
Beiden waren er als de kippen bij om de tragedie die Amerika heeft getroffen terug te voeren op het zondige leven dat in hun ogen liberalen, homoseksuele vrouwen en mannen, abortusartsen en feministen leiden.

©RdL
Trouw
17 september 2001