« Segway gelanceerdNew Yorkse brandweerman Pat Sullivan »

DUANE STREET - DRIE MAANDEN NA 9/11

23

dec

2001

In Duane Street in lower Manhattan hangt een eindejaarsstemming. Net als in andere New Yorkse straten hebben winkeliers en bewoners lichtjes en rode strikken in de bomen gehangen, Hannukah-kandelaars voor de ramen gezet en geurende kerstkransen aan deuren bevestigd.

Maar in de straat, slechts acht blokken ten noorden van het voormalige World Trade Center, zijn de gevolgen van de ramp die zich ruim drie maanden geleden zo nabij voltrok, nog steeds onontkoombaar. Ze domineren onwillekeurig deze periode van het jaar die mensen, religieus of niet, doorgaans associëren met vrolijkheid, gezelligheid en saamhorigheid.

Aan het oostelijke begin van de straat wordt het federale gerechtsgebouw sinds 11 september bewaakt door politiemensen met automatische geweren. Aan het einde, in het westen, zijn de puinhopen van de vernietigde Twin Towers nog altijd zichtbaar. Daartussen zijn her en der in de straat, die door het hart van het trendy TriBeCa (Triangle Below Canal Street) voert, tekens van bezorgdheid, loyaliteit aan de buurt en hoop te zien. Een bord achter een raam met ‘Here to Stay’, een oproep voor een demonstratie om van de burgemeester meer duidelijkheid te eisen rond de kwaliteit van de lucht. Maar hoe groot de economische, emotionele en praktische wonden hier ook zijn, de veerkracht van TriBeCa springt het meest in het oog.

Een wandeling langs de ondernemers en bewoners van Duane Street die, sommigen optimistischer dan anderen, terug- en vooruit blikken.

# 100 - Duane Street Firehouse
Voor de brandweerkazerne staat een jongetje van een jaar of acht met zijn ouders te kleumen in een winterse motregen. Ze komen van buiten de stad. Het ventje houdt een map vol tekeningen vast, gemaakt door zijn klasgenoten, die hij wil overhandigen aan de brandweerlieden van Ladder 1, die op 11 september 24 collega’s verloren. Ze hebben al op de deur geklopt, maar het dienstdoende team is juist uitgerukt, vertelt zijn moeder.

Hoe altruïstisch ook, haar zoon is de komende feestdagen vanzelfsprekend niet vergeten. “En waar is FAO Schwartz?”, wil hij weten. Hij doelt op New Yorks beroemdste speelgoedwinkel helemaal aan de Upper East Side. Het gezinnetje is de hoek nog niet om of de garagedeur van de kazerne gaat open.
Binnen is een van de pilaren omwikkeld met kerstlichtjes en in een hoek ligt een stapel kersttakken. Maar niemand lijkt ertoe te komen ze op te hangen. Aan de muur hangt een begrafenisschema van afgelopen week. Iedere dag is er een New Yorkse brandweerman begraven of herdacht.

# 105 - TriBeCa Tower
Het ranke appartementencomplex TriBeCa Tower is met ruim 50 verdiepingen sinds ‘9 11’ een van de hoogste gebouwen van lower Manhattan. Hoogbouw, ooit een statussymbool, kreeg op die datum een nieuwe betekenis. Een moeder die met een kleuter en een pasgeboren baby aan de wandel is, vertelt dat ze op 11 september dacht dat ook dit gebouw, waar ze op de 25e verdieping woont, een doelwit was. Na het tweede vliegtuig vluchtte ze met haar gezin om pas na tien dagen terug te keren. Ze mist het uitzicht op de geliefde torens en het winkelcentrum dat in het WTC-complex was gevestigd.

“De gebeurtenissen hebben deze buurt enorm beschadigd. Ik heb ze ervaren als een persoonlijk aanval.” Zij en haar echtgenoot speelden met de gedachte te vertrekken. Ze zag het andere mensen in de flat doen. “Maar dat veranderde. Nu voel ik me, na hier zeven jaar te hebben gewoond, eigenlijk moreel verplicht om te blijven. Bovendien, als je om veiligheidsredenen weggaat dan heeft het weinig zin om binnen de stad te verhuizen. Dan moet je ver buiten welke stad dan ook gaan wonen. En die stap vind ik te groot.”

# 136 - Washington Market School
In de ruit van de peuter- en kleuterschool hangt een zijden wandkleed. Het stelt de skyline van Manhattan voor - mét de Twin Towers. Boven de gebouwen vliegt een vliegtuig, ervoor rijden achter elkaar vier vrachtwagens met volle laadbakken. Vanuit een hoek kijkt een schildpad toe.
“Ja, het is heel...griezelig. Maar geloof me, dit is al sinds 1976 het logo van deze school, het heeft niets met 11 september te maken.” Dat zegt de administratief medewerkster die haar bureau pal achter het raam heeft staan en de eerste weken na de ramp dit verhaal ontelbare keren heeft moeten vertellen aan verbaasde voorbijgangers, verontruste ouders en mensen die zich ronduit kwaad maakten.

Binnen, in de pas gerenoveerde ruimte van het gietijzeren pand, staat een kerstboom met kartonnen kerstballen met daarop foto’s van de leerlingen. ‘Christmas!’ staat er op een bal geschreven, ‘Happy Hannukah’ op een andere. Volgens Laura Varoscak, het hoofd van de school, zijn de feestdagen van groot belang voor de 125 leerlingen jonger dan vijf jaar. “Juist normale dingen, zoals jaarlijks terugkerende feestdagen, bieden kinderen houvast. We vieren Kerstmis en Hannukah - samengevoegd - nadrukkelijk, maar we doen dit jaar geen speciale dingen. Juist niet.”

De school werd pas anderhalve week na 11 september heropend. Kinderen die nog waren geëvacueerd of halsoverkop waren verhuisd, ontbraken. Varoscak was verheugd te zien hoe goed de kinderen reageerden bij hun terugkeer. “Ze wisten intuïtief wat goed voor ze was om alles te verwerken. Eerst gingen ze taktiel spelen: veel voelen met verschillende materialen. Vervolgens kwamen ze in een fase waarin ze torens maakten en die met vliegtuigjes kapot maakten. Dan renden ze in het rond, ‘Het vuur zit achter me aan!!’ Tenslotte begonnen ze zorgvuldig te bouwen om die constructies - en elkáár - te beschermen. Dat is allemaal heel normaal en goed. Wij hebben niets geïnitieerd, maar wel gestimuleerd. Zo hebben we extra jassen en helmen ingeslagen om ze brandweermannetje te laten spelen.”

Inmiddels is de rust min of meer teruggekeerd. Varoscak ziet uit naar het nieuwe jaar. “Het afgelopen jaar is zo raar geweest.” Buiten staat een vader die zijn dochter naar school komt brengen. Hij woont al achttien jaar iets verderop in Battery Park City, tussen het voormalige WTC en de Hudson River. Hij kent veel mensen die het uitzicht op Ground Zero niet konden verdragen en zijn weggegaan. “Ik ben blij dat ze hier naar school gaat,” zegt hij over het meisje dat in een regenplas staat te stampen. “Dan kan ze nieuwe vriendjes maken.” Hij is erg aan zijn buurtje gehecht. “Het was een tijdlang een hele toer om thuis te komen: je moest politie om de haverklap identificatie laten zien en de infrastructuur is nog steeds rommelig. “Maar alles gaat steeds ietsje beter”, grijnst hij.

# 139 - Le Zinc
Ruim twee maanden geleden vertelde een barman van restaurant Le Zinc tegenover Trouw hoe hopeloos de zaken er, drie weken na de ramp, voor stonden. Op dat moment vormde Duane Street de grens van het door autoriteiten afgeschermde gebied. De stemming in het sober ingerichte, van boven tot onder met kunstaffiches behangen Franse restaurant is inmiddels een stuk beter. Publiciteit en initiatieven van de TriBeCa Organization hebben daartoe bijgedragen. Dit samenwerkingsverband van plaatselijke ondernemingen heeft tot nu toe twee promotieweekenden georganiseerd om de getroffen buurt onder de aandacht te brengen.

“Reserveringen voor kerstmis beginnen binnen te druppelen” vertelt Lea Batzold, de vriendelijke manager van het restaurant. “Ik vermoed dat er op het laatste moment nog veel mensen komen die geen plannen hebben gemaakt. Buurtbewoners weten dat we toch alle dagen open zijn.” Het zijn nog steeds de omwonenden die voor de meeste steun zorgen. Batzold: “Die zeggen ‘We komen hier omdat we niet willen dat jullie weggaan’.”

# 147 - A Taste of Art
A Taste of Art is net twee weken geleden geopend. Dat had eigenlijk eind september moeten gebeuren, maar de verbouwing in de galerie annex café kwam na 11 september plat te liggen. Eigenares Laurence Asseraf besloot haar geplande openingstentoonstelling uit te stellen en in plaats daarvan verschillende kunstenaars uit te nodigen werk aan te leveren dat ze in de nasleep van de ramp hadden gemaakt.
Onder de titel ‘Reflect Rebuild Rejoice’ is er nu kunst te zien die schrik, angst en hoop reflecteert. Van een schilderij van een zwangere vrouw met een vlaggetje aan haar rugzak tot en met een video-opname van de instortende Twin Towers. Getwijfeld om haar plannen in zulke woelige tijden voort te zetten heeft ze geen moment. “ Ik woon hier al jaren, ik houd van deze buurt. Ik vond het belangrijker dan ooit om iets terug doen voor de gemeenschap”, zegt de van oorsprong Franse Asseraf.

Zij beschouwt A Taste of Art als een plek waar buurtbewoners die TriBeCa niet hebben verlaten en troost zoeken, kunnen binnenstappen om de kunst te bekijken, zomaar een beetje te zitten, of te genieten van delicatessen uit haar vaderland, zoals wijn en champagne, ganzenlever en bonbons. Speciaal voor deze donkere dagen heeft ze een stopfles op de toonbank gevuld met amandelen verstopt in een zilverkleurig suikerlaagje. “Die zien er zo feestelijk uit.”

# 158 - Petmenders Animal Hospital
Wekenlang bemande dierenarts Charles Lumley in zijn eentje het dierenhospitaal, maar zelfs voor een persoon was er nauwelijks iets te doen. Zijn klanten hadden wel iets anders aan hun hoofd, waren geëvacueerd of definitief vertrokken. Maar het gaat nu weer beter. En hoewel de feestmaand altijd een rustige tijd voor hem is heeft hij goede moed.
Hij piekert er niet over van lokatie te veranderen. “Mijn praktijk is hier verankerd. Al mijn klanten wonen dichtbij. Het is nu eenmaal niet makkelijk om in New York met een huisdier over straat te moeten. Vanaf januari zal alles wel weer normaal worden.”

# 159 - Little Folk Art
Achter de toonbank van de pastelkleurige winkel vol fraai beschilderde meubeltjes, houten speelgoed en andere kwaliteitsspullen voor baby’s en kinderen, hangt een ingelijst affiche met ‘I ª NY More than Ever’. Eigenares Susan P. Johnson, die al veertien jaar om de hoek woont, is hartstochtelijk over de gemeenschap die de afgelopen maanden nog hechter is geworden dan ie daarvoor volgens haar al was. “Ik ken veel mensen die onmiddellijk de stad hebben verlaten. Maar wie is gebleven doet er alles aan de buurt op de been te houden. Ik hoor mensen zeggen ‘Ik koop uitsluitend in mijn eigen buurt en ik ga alleen hier uit.’”

Tot eind november was dit westelijke deel van de straat alleen toegankelijk voor politie en bergingswerkers. David Bouley, een van New Yorks meest vooraanstaande chef-koks, ondermeer van het aan Duane Street grenzende, sjieke restaurant Danube, stelde onmiddellijk na de ramp zijn keuken en vakmanschap beschikbaar. Hij begon maaltijden te maken voor de reddingswerkers op Ground Zero. Zo ontstond een spontane megakeuken die een deel van de straat in beslag nam. “Als je hier naar buiten keek zag je de ene dag een hele stapel bananen, de volgende dag pompoenen,” vertelt Johnson.

In haar winkel nam ze de wekelijkse voorleesuurtjes over die tot 11 september werden georganiseerd door Borders, de boekwinkel in de voet van het World Trade Center.
Ondanks de economisch erbarmelijke tijden is Johnson optimistisch. “Zo ben ik nu eenmaal. Maar ik vertrouw er ook op dat mensen mooie dingen voor hun kinderen blijven kopen.”
Ze moet het voornamelijk hebben van mensen met een gevulde portemonnaie. Woody Allen komt hier winkelen. “Wij hebben het soort spullen waar mensen verliefd op raken. De afgelopen weken kwam er regelmatig een vrouw binnen om naar een kast te kijken. Ze vertelde dat ze ‘m zou kopen als haar echtgenoot zijn eindejaarsbonus zou ontvangen. Vorige week kwamen ze de kast kopen, dus ik feliciteerde hem met zijn bonus. Bleek dat hij die niet had gekregen, maar ze wilden de kast evengoed hebben.”

# 179 - Duane Park Patisserie
“We hebben geen tijd om te praten!” roepen drie vrouwen in koor. Zij en nog een handvol mensen die met witte schorten druk door de banketwinkel bewegen, hebben hun handen vol aan de honderden koekjes die nog voor de feestdagen gebakken, ingepakt en bezorgd moeten worden. In de bakkerij, gespecialiseerd in (bruids)taarten en andere bestellingen op maat, klinken kerstliedjes en heerst een hectische maar vrolijke sfeer.
Een opgewekt meisje decoreert met rode en blauwe vloeibare chocolade de rechthoekige koekjes op haar bakplaat. Sterren, strepen en vlaggen, luiden dit jaar de verzoeken. Koekjes met ‘I ª NYC’ zijn het meest gewild. “Die worden vanuit het hele land besteld”, zegt ze en wijst op een grote stapel postpakketjes in een hoek. Dan gaat ze snel weer aan het werk.

# 180 - Burden & Izett Ltd.
In de etalage van de antiekwinkel staan twee neoclassicistische stoeltjes die samen $ 6875 moeten kosten. “December is doorgaans niet onze beste maand,” verklaart manager Leslie Senn haar verlaten zaak. Maar de economische recessie maakt de zaken erger.
De onderneming, die net twee jaar bestaat en afgelopen zomer juist goed begon te lopen, heeft inmiddels een lening à $ 250.000 aangevraagd, een onvermijdelijke stap na drie maanden zonder inkomsten. “Je moet blijven inkopen”, stelt Senn nuchter. “Als je je collectie niet verandert komen ontwerpers en binnenhuisarchitecten op een gegeven moment niet meer terug. We zetten regelmatig alles een beetje anders neer, maar uiteindelijk moet je met nieuw aanbod komen. Daar hebben we nu het kapitaal niet voor.”

Op de hoek van Greenwich Street, waar Duane Street eindigt, kun je acht blokken zuidwaarts de laatste helft van de restanten van het WTC zien liggen. Schijnwerpers maken het onafgebroken puinruimen ook tijdens de lange winternachten mogelijk. Zelfs met Kerstmis zal er gewoon worden doorgewerkt.

©RdL
Trouw
23 december 2001